{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Pozostał po nich ślad",
  "subtitle": null,
  "slug": "pozostal-po-nich-slad",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/adam-cyra/pozostal-po-nich-slad",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/adam-cyra/pozostal-po-nich-slad.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/adam-cyra/pozostal-po-nich-slad.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Adam Cyra",
      "slug": "adam-cyra",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/adam-cyra"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": null,
  "first_published": "2006-01-01",
  "genres": [],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/panstwowe-muzeum-auschwitz-birkenau/adam-cyra/pozostal-po-nich-slad_8-360-21020-9-1479236d.jpg?v=2026-09-02%2004%3A30%3A34",
  "description": "Publikacja związana jest z historią bloku nr 11 i losami więźniów, którzy na jego ścianach, drzwiach, parapetach okiennych i belkach stropowych pozostawili napisy i rysunki, wykonane niejednokrotnie przed straceniem. Blok nr 11 zwany był Blokiem Śmierci. W jego piwnicach obozowe władze SS utworzyły areszt obozowy. Na parterze i piętrze przebywali m. in. więźniowie karnej kompanii i kompanii wychowawczej. Ponadto umieszczano w nim, przywożonych od 1943 roku, najczęściej z więzienia śledczego w Mysłowicach, więźniów policyjnych, pochodzących głównie z rejencji katowickiej. W szczególnych wypadkach więźniów policyjnych osadzano również w celach znajdujących się w piwnicach bloku 11. Byli to przede wszystkim Polacy. Treść wielu inskrypcji, będących często ostatnim pożegnaniem ze światem, świadczy o niezwykłej odwadze oraz wielkim harcie ducha i umiłowaniu Ojczyzny. Niejednokrotnie zawarte w nich zostały również prośby skazańców, aby o ich losie powiadomić rodzinę. Nierzadko obok napisów znajdują się rysunki, inicjały i numery obozowe ich Autorów. Napisy wydrapywane były przy użyciu różnych narzędzi: wsuwki do włosów, ołówka, kredki, ale również kawałka ostrego przedmiotu, a nawet paznokcia. Jest tych napisów kilkaset, ostatnie noszą datę 6 stycznia 1945 roku, wykonane więc zostały na trzy tygodnie przed wyzwoleniem KL Auschwitz. W kilkunastu rozdziałach dr Adam Cyra, historyk, pracownik Działu Naukowego Muzeum, starał się dać nie tylko dokładną odpowiedź, kim byli ich autorzy, ale również w wielu przypadkach prześledził ich tragiczne losy. Niestety, ze względu na szczątkowo zachowaną dokumentację byłego KL Auschwitz, nie udało się zidentyfikować i odtworzyć losów wszystkich autorów napisów i rysunków pozostawionych w Bloku Śmierci.",
  "editions": [
    {
      "title": "Pozostał po nich ślad",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/adam-cyra/pozostal-po-nich-slad/8360210209",
      "publisher": "Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "8-360-21020-9",
      "pages": 108,
      "published": "2006-01-01",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/panstwowe-muzeum-auschwitz-birkenau/adam-cyra/pozostal-po-nich-slad_8-360-21020-9-1479236d.jpg?v=2026-09-02%2004%3A30%3A34"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}