{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Nauka dla ciekawych nr 12. Pegmatyty Dolnego Śląska",
  "subtitle": null,
  "slug": "nauka-dla-ciekawych-nr-12-pegmatyty-dolnego-slaska",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/adam-pieczka/nauka-dla-ciekawych-nr-12-pegmatyty-dolnego-slaska",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/adam-pieczka/nauka-dla-ciekawych-nr-12-pegmatyty-dolnego-slaska.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/adam-pieczka/nauka-dla-ciekawych-nr-12-pegmatyty-dolnego-slaska.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Adam Pieczka",
      "slug": "adam-pieczka",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/adam-pieczka"
    },
    {
      "name": "Eligiusz Szełęg",
      "slug": "eligiusz-szeleg",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/eligiusz-szeleg"
    },
    {
      "name": "Adam Szuszkiewicz",
      "slug": "adam-szuszkiewicz",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/adam-szuszkiewicz"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": null,
  "first_published": "2022-01-26",
  "genres": [],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/redakcja-wydawnictw-agh/adam-pieczka/nauka-dla-ciekawych-nr-12-pegmatyty-dolnego-slaska_978-83-6601-699-6-ed51c926.jpg?v=2026-08-29%2016%3A33%3A39",
  "description": "Dwunasta książeczka z serii Nauka dla Ciekawych poświęcona jest pegmatytom. Pegmatyt to specyficzna skała, która od wieków intrygowała człowieka. Przez kilka ostatnich stuleci była ona najważniejszym źródłem surowca skaleniowo-kwarcowego na potrzeby rozwijającego się przemysłu ceramicznego i szklarskiego, zaś w ostatnich dziesięcioleciach okazało się, iż może być także bardzo cennym źródłem niektórych rzadkich pierwiastków niezbędnych do rozwoju zaawansowanych technologii, np. w elektronice, przemyśle samochodowym, lotniczym i kosmicznym, przemyśle odnawialnych źródeł energii, w wojskowości itp. Nadal, jak przed wiekami, jest ważnym źródłem kamieni szlachetnych i ozdobnych. W stopniu nieporównywalnym z innymi skałami magmowymi pegmatyty mogą koncentrować niektóre rzadkie pierwiastki, co prowadzi do tworzenia się w nich egzotycznych minerałów, nieczęsto spotykanych w skałach innego typu. Szacuje się, że z ponad 5500 znanych minerałów około 500 gatunków, głównie minerałów Li, Be, B, Nb, Ta, U i innych rzadkich pierwiastków, jest charakterystycznych głównie dla tych skał. Niezwykle estetyczne okazy, zwłaszcza w formie dobrze wykształconych kryształów o dużej przejrzystości, pozyskane w trakcie eksploatacji pegmatytów, są ozdobą i chlubą wielu muzeów przyrodniczych i kolekcji prywatnych na świecie, a niektóre z nich osiągają ceny porównywalne z cenami dzieł sztuki. Z naukowego punktu widzenia pegmatyty stanowią natomiast doskonałe naturalne laboratorium, w którym można prześledzić efekty działania wielu procesów magmowych i pomagmowych. Niektóre z tych procesów występują również w dużych komorach magmowych, inne są jednak charakterystyczne wyłącznie dla pegmatytowego środowiska krystalizacji. O złożoności procesów pegmatytotwórczych świadczy najlepiej fakt, że pomimo obfitej specjalistycznej literatury, która narosła przez ostatnie stulecie, i niewątpliwego postępu w rozumieniu natury tych procesów, pegmatyty wciąż wymykają się ogólnie przyjętym klasyfikacjom skał magmowych. Także spory dotyczące definicji pegmatytów trwają nieprzerwanie od początków współczesnej geologii, odzwierciedlając zmieniający się stan wiedzy, a uniwersalny model genezy tych skał jest wciąż poza naszym zasięgiem.",
  "editions": [
    {
      "title": "Nauka dla ciekawych nr 12. Pegmatyty Dolnego Śląska",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/adam-pieczka/nauka-dla-ciekawych-nr-12-pegmatyty-dolnego-slaska/9788366016996",
      "publisher": "Redakcja Wydawnictw AGH",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "978-83-6601-699-6",
      "pages": 121,
      "published": "2022-01-26",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/redakcja-wydawnictw-agh/adam-pieczka/nauka-dla-ciekawych-nr-12-pegmatyty-dolnego-slaska_978-83-6601-699-6-ed51c926.jpg?v=2026-08-29%2016%3A33%3A39"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}