# Nauka dla ciekawych nr 12. Pegmatyty Dolnego Śląska

Canonical: https://www.kolczanksiazek.pl/adam-pieczka/nauka-dla-ciekawych-nr-12-pegmatyty-dolnego-slaska

![Nauka dla ciekawych nr 12. Pegmatyty Dolnego Śląska](https://quivercdn.com/covers/redakcja-wydawnictw-agh/adam-pieczka/nauka-dla-ciekawych-nr-12-pegmatyty-dolnego-slaska_978-83-6601-699-6-ed51c926.jpg?v=2026-08-29%2016%3A33%3A39)

- Autorzy: [Adam Pieczka](https://www.kolczanksiazek.pl/adam-pieczka), [Eligiusz Szełęg](https://www.kolczanksiazek.pl/eligiusz-szeleg), [Adam Szuszkiewicz](https://www.kolczanksiazek.pl/adam-szuszkiewicz)
- Język: pl_PL
- Data wydania: 2022-01-26

## Opis

Dwunasta książeczka z serii Nauka dla Ciekawych poświęcona jest pegmatytom. Pegmatyt to specyficzna skała, która od wieków intrygowała człowieka. Przez kilka ostatnich stuleci była ona najważniejszym źródłem surowca skaleniowo-kwarcowego na potrzeby rozwijającego się przemysłu ceramicznego i szklarskiego, zaś w ostatnich dziesięcioleciach okazało się, iż może być także bardzo cennym źródłem niektórych rzadkich pierwiastków niezbędnych do rozwoju zaawansowanych technologii, np. w elektronice, przemyśle samochodowym, lotniczym i kosmicznym, przemyśle odnawialnych źródeł energii, w wojskowości itp. Nadal, jak przed wiekami, jest ważnym źródłem kamieni szlachetnych i ozdobnych. W stopniu nieporównywalnym z innymi skałami magmowymi pegmatyty mogą koncentrować niektóre rzadkie pierwiastki, co prowadzi do tworzenia się w nich egzotycznych minerałów, nieczęsto spotykanych w skałach innego typu. Szacuje się, że z ponad 5500 znanych minerałów około 500 gatunków, głównie minerałów Li, Be, B, Nb, Ta, U i innych rzadkich pierwiastków, jest charakterystycznych głównie dla tych skał. Niezwykle estetyczne okazy, zwłaszcza w formie dobrze wykształconych kryształów o dużej przejrzystości, pozyskane w trakcie eksploatacji pegmatytów, są ozdobą i chlubą wielu muzeów przyrodniczych i kolekcji prywatnych na świecie, a niektóre z nich osiągają ceny porównywalne z cenami dzieł sztuki. Z naukowego punktu widzenia pegmatyty stanowią natomiast doskonałe naturalne laboratorium, w którym można prześledzić efekty działania wielu procesów magmowych i pomagmowych. Niektóre z tych procesów występują również w dużych komorach magmowych, inne są jednak charakterystyczne wyłącznie dla pegmatytowego środowiska krystalizacji. O złożoności procesów pegmatytotwórczych świadczy najlepiej fakt, że pomimo obfitej specjalistycznej literatury, która narosła przez ostatnie stulecie, i niewątpliwego postępu w rozumieniu natury tych procesów, pegmatyty wciąż wymykają się ogólnie przyjętym klasyfikacjom skał magmowych. Także spory dotyczące definicji pegmatytów trwają nieprzerwanie od początków współczesnej geologii, odzwierciedlając zmieniający się stan wiedzy, a uniwersalny model genezy tych skał jest wciąż poza naszym zasięgiem.

## Wydania

### Nauka dla ciekawych nr 12. Pegmatyty Dolnego Śląska

- Wydawnictwo: Redakcja Wydawnictw AGH
- ISBN: 978-83-6601-699-6
- Liczba stron: 121
- Data wydania: 2022-01-26
- Język: pl_PL