Edukacja religijna dzieci i młodzieży w parafii pw. świętego Bartłomieja w Staszowie w latach 1918-1939

„ Edukacja religijna dzieci i młodzieży w parafii pw. świętego Bartłomieja w Staszowie w latach 1918-1939” to książka autorstwa Agaty Łucji Bazak. Nauczanie religii - będąc z natury swej szczególną formą posługi duszpasterskiej należy od początków chrześcijaństwa do istotnych zadań powierzonych Kościołowi. Stanowi integralną część misji profetycznej, jaką Kościół wypełnia wobec ludzi. Sobór Watykański II podkreślił, że „ katecheza oświeca i wzmacnia wiarę, karmi życie według ducha Chrystusowego, doprowadza do świadomego i czynnego uczestnictwa w misterium liturgicznym i pobudza do działalności apostolskiej”. Niniejsza publikacja powstała w myśl słów Jana Pawła II, iż „ trud pracy i dzieła przeszłych pokoleń stanowią dla nas wyzwanie, aby w dalszym ciągu czynić sobie ziemię poddaną, tę ziemię, którą Stwórca nam dał w posiadanie - dał i zadał równocześnie”. Książka ukazuje nauczanie religii na terenie parafii pw. świętego Bartłomieja w Staszowie, religijną działalność organizacji szkolnych oraz duszpasterstwo parafialne skierowane do uczniów szkół powszechnych i średnich w latach 1918-1939. Dolną granicą jest rok 1918, gdzie Polska odzyskała niepodległość, górną zaś rok 1939 czyli wybuch drugiej wojny światowej. Jednakże praca ta wykracza poza górną granicę i ukazuje również edukację podczas trwania drugiej wojny światowej. Ponadto przedstawia biogramy księży prefektów i wikariuszy pracujących w parafii. Całość uzupełnia dokumentacja zdjęciowa i sprawozdania z wizytacji lekcji religii. W okresie międzywojennym w Polsce nauczanie religii odbywało się w wymiarze 2 godzin tygodniowo. Treści programowe obejmowały dogmatykę, teologię moralną i historię Kościoła. Konstytucja z 17 marca 1921 r. w artykule 120, zapewniała w szkołach państwowych obowiązkową naukę religii dla wszystkich uczniów do 18 roku życia. W Konkordacie z 1925 r. artykuł 13 potwierdzał obowiązkowość nauki religii w wymiarze 2 godziny tygodniowo. Za nauczanie religii w szkołach odpowiedzialna była Komisja Szkolna Episkopatu Polski. Ponadto obowiązkowe były także praktyki religijne młodzieży szkolnej. Wchodziły one w skład całego procesu wychowawczego i dydaktycznego. Do praktyk tych zaliczano Mszę świętą szkolną w niedziele i święta, nabożeństwa na początku i na zakończenie roku szkolnego, rekolekcje oraz na ich zakończenie spowiedź i Komunię świętą, wspólną modlitwę na początek i na zakończenie lekcji szkolnych. Przygotowaniem dzieci do pierwszej spowiedzi i Komunii świętej zajmował się wyłącznie duszpasterz, przede wszystkim prefekt na zlecenie proboszcza. W Staszowie bywało, że uczniów przygotowywał także wikariusz. Katecheta w szkole był nie tylko nauczycielem religii, ale także duszpasterzem. W swojej pracy, poza nauczaniem, miał zachęcać dzieci i młodzież do uczestnictwa w stowarzyszeniach dopuszczonych przez władze na terenie szkoły. W szkole średniej dostępna była Sodalicja Mariańska, zaś w szkołach powszechnych - Krucjata Eucharystyczna z sekcjami: misyjne Stowarzyszenie Dziecięctwa Pana Jezusa i koło ministrantów. Natomiast przy parafii działało Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży oraz chór LUTNIA, które w swych szeregach także skupiały młodzież, głównie ze Staszowa i okolicznych wiosek. Omówione w niniejszej publikacji na przykładzie parafii pw. świętego Bartłomieja w Staszowie formy pracy z uczniami w II Rzeczypospolitej oraz efekty działalności Kościoła w tym zakresie świadczą, iż były one niezmiernie ważnym ogniwem w krzewieniu wśród społeczeństwa chrześcijańskich norm etycznych i wzorców osobowych. Nie można zapominać, że w czasach porozbiorowych potrzeba było wychowania, które określałoby jednoznacznie kryteria dobra i zła, jako niezwykle istotnego wykładnika humanizacji życia społecznego. Wydaje się, że właśnie edukacja religijna dwudziestolecia międzywojennego ukazane na przykładzie staszowskiej parafii spełniała te warunki w stu procentach przez przekazywanie jasnych i niezmiennych prawd oraz wyraźnych postaw moralnych, osadzonych na Bożych przykazaniach i Chrystusie jako wzorcu pełnego człowieczeństwa.