Co z tą wolnością?

Chcemy być wolni . Jest dla nas czymś oczywistym, że mamy do wolności prawo i że samo prawo istnieje dzięki naszej wolności. Wielu z nas zdaje sobie również sprawę, iż to w kulturze europejskiej narodziło się przekonanie o tym, iż wolność to podstawowe prawo człowieka i traktujemy to jako powód do dumy. Filozofowie nauczyli nas łączyć wolność z naturą człowieka oraz wyrobili w nas przeświadczenie, że ludzie rodzą się wolni, a ograniczenia pojawiają się dopiero wraz z rozwojem organizacji społecznej i struktury politycznej. Wolność nie funkcjonuje jednak tylko na poziomie hasła politycznego czy filozoficznego pojęcia. Dla każdego z nas stanowi wartość indywidualną, ale także coś, co podzielamy z innymi. Jest ona obecna jako nasze wewnętrzne doświadczenie i jako wspólna sprawa oraz dobro w obszarze publicznym, co nadaje jej wymiar moralny. To także w obszarze publicznym, dzięki sztuce, wolność zyskała formę estetyczną, kiedy podejmowano próby jej symbolicznego przedstawienia. W imię wolności ludzie walczyli i umierali, często także, aby inni mogli z niej korzystać, czyli za wolność naszą i waszą. Choć może zbyt pochopnie w takiej sytuacji przyjmuje się, iż inni chcą być wolni w taki sam sposób jak my. Nazbyt często zapominamy bowiem, iż wolność nie wszędzie i nie zawsze znaczy to samo, że ma ona swoje odmiany lokalne i historyczne. Kiedy zatem spytamy kogoś, czy jest wolny, będzie nam pewnie umiał na to pytanie odpowiedzieć, odwołując się do swojego doświadczenia bycia wolnym. Problem komplikuje się jednak, kiedy będziemy próbowali znaleźć odpowiedź na pytanie: co to jest wolność? Jak się wydaje, jest to sytuacja analogiczna do tej, którą scharakteryzował św. Augustyn, trudząc się nad badaniem czasu: „ Jeśli nikt mnie o to nie pyta, wiem. Jeśli pytającemu usiłuję wytłumaczyć, nie wiem”.