{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Nieprzezroczyste",
  "subtitle": null,
  "slug": "nieprzezroczyste",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/agnieszka-pajaczkowska/nieprzezroczyste",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/agnieszka-pajaczkowska/nieprzezroczyste.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/agnieszka-pajaczkowska/nieprzezroczyste.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Agnieszka Pajączkowska",
      "slug": "agnieszka-pajaczkowska",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/agnieszka-pajaczkowska"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": null,
  "first_published": "2024-07-13",
  "genres": [],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/czarne/agnieszka-pajaczkowska/nieprzezroczyste_978-83-8191-955-5.png?v=2026-04-01%2012%3A01%3A46",
  "description": "Chłopska fotografia – ta rodzinna, prywatna – nie ma zwykle odrębnego miejsca w archiwach czy instytucjach. Przez wiele dekad mało kto się nią interesował, nie była traktowana jako część „ narodowego dziedzictwa”, a śladowa liczba zachowanych zbiorów pozwala sobie wyobrazić, ilu zdjęć i historii nie da się nigdy odzyskać, ile fotografii zostało spalonych, wyrzuconych, nieodnalezionych. Fotografia nie jest przezroczysta – nie pokazuje „ po prostu”, neutralnie ani obiektywnie. Podobnie jak historia, gdy pisana jest z jednej tylko perspektywy. Wiele w interpretacji fotografii i historii zależy od kąta patrzenia, od zachowanej materii i zauważania tego, co dotychczas pomijane. Agnieszka Pajączkowska opisuje wybrane chłopskie zdjęcia, a swoje spostrzeżenia uzupełnia o rozmowy, zapisy historii mówionej, dokumenty, mikroreportaże, rozważania teoretyczne, cytaty z esejów o fotografii i nowe refleksje dotyczące historii ludowej. Rdzeniem książki pozostaje pytanie, czym właściwie jest to, co widzimy. Czego fotografia nie pokazuje i nie rozstrzyga? To nie tyle opowieść o osobach widocznych na zdjęciach, ile o samych zdjęciach i tych, którzy je wykonywali – fotografach i fotografkach, o ich motywacjach, warsztacie pracy, miejscu w wiejskiej społeczności. Tak oglądane chłopskie fotografie pozwalają spojrzeć z mniej oczywistej perspektywy na polską historię XX wieku. Nieprzezroczyste to próba zwrócenia spojrzenia na to, co dotychczas było zauważane zbyt rzadko – na trzeci plan, na tło, rzeczy i ludzi poza kadrem. Z I wydania książki usunięty został rozdział „ Jak to, co wiem, zmienia to, co widzę\" (s. 106-115), w którym doszło do nieuprawnionego i błędnego połączenia personaliów Franciszka Kulpy, fotografa amatora i organisty, urodzonego w 1890 roku w Gniewczynie, zamieszkałego w Kosinie, a następnie w Białobrzegach, z personaliami noszącego to samo imię i nazwisko, lecz urodzonego później i niepowiązanego z nim rodzinnie komendanta Ochotniczej Straży Pożarnej w Gniewczynie, którego podwładni mieli związek z „ wyłapywaniem\" i mordowaniem Żydów w Gniewczynie w 1942 roku",
  "editions": [
    {
      "title": "Nieprzezroczyste",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/agnieszka-pajaczkowska/nieprzezroczyste/9788381919555",
      "publisher": "czarne",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "978-83-8191-955-5",
      "pages": 416,
      "published": "2024-07-13",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/czarne/agnieszka-pajaczkowska/nieprzezroczyste_978-83-8191-955-5.png?v=2026-04-01%2012%3A01%3A46"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}