Europoliteja. Rozprawa o ustroju

Andrzej Jarczewski - z wykształcenia językoznawca - stosuje precyzyjną, czasownikową metodę opisu zjawisk ustrojowych, odrzucając te rzeczownikowe terminy abstrakcyjne, które nie doczekały się jednoznacznej, powszechnie akceptowanej definicji. Dowodzi, że niektóre czasowniki zaprzeczone są niezmiennikami semantycznymi względem czasu, języków i różnorodności cywilizacji, a cechy tej nie mają dowolnie interpretowalne abstrakcje. Procesy społeczne rozpatruje, wykorzystując metodę sprzężenia zwrotnego (ukończył również studia cybernetyczne). Ustrojowe przesłanki autor EUROPOLITEI opiera na prawach biernych człowieka, które - jak sądzi - otwierają nowe perspektywy poznawcze. Zrywa w ten sposób z tradycją etyki, nakierowanej na agensa (nakazy i zakazy). Dekalog, hinduska ahimsa”, Hipokratesowe nie szkodzić”, Kantowski imperatyw kategoryczny - wszystko to zachowuje wartość w odniesieniu do osoby, natomiast nie może być bezrefleksyjnie ekstrapolowane na większe społeczności. Żaden zbiór, jeśli nie jest zbiorem pustym, nie jest jakościowo równy swoim elementom. Stąd też i etyka zbiorów (adresatem Ośmiu błogosławieństw była już zbiorowość) musi być jakościowo odmienna od etyki elementów. Wynika stąd wiele dalszych rozróżnień i opozycji, np.: kategorie skalarne i wektorowe; czynne i bierne prawa osób i prawa państw; inne wartości sensownie przypisywane jednostkom, inne grupom społecznym i instytucjom. Również metody podejmowania decyzji przez państwa w Unii Europejskiej są istotowo odmienne od głosowań indywidualnych. Dlatego też całą arytmetykę demokratyczną autor proponuje zastąpić metodą godną społeczeństwa informacyjnego - sprzężeniem zwrotnym - i wyjaśnia, na czym to polega. W odniesieniu do prawdy autor stosuje klasyczną, dwuwartościową logikę prawdy, natomiast wobec zjawisk ustrojowych - logikę wielowartościową, w której - jak dowodzi - w ogólnym przypadku nie jest prawdą, że prawdą jest zaprzeczenie nieprawdy. Na uwagę zasługuje obszerna analiza ustrojowych wartości i zasad chrześcijańsko-demokratycznych. Autor transponuje te zasady z płaszczyzny religijno-politycznej na ustrojową i rozwija ich treść daleko poza standardowe wypisy z katolickiej nauki społecznej, nie popadając w sprzeczność z jej istotą. Dokonuje też - jako pierwszy - jasnej hierarchizacji zasad ustrojowych i pokazuje ich dziedziny i granice stosowalności. Przeprowadzone analizy doprowadziły autora do nowej klasyfikacji ustrojów, dokonanej ze względu na cechy i zjawiska ważne w wieku XXI. Część książki poświęcona jest praktycznym aspektom rozpatrywanych zasad i metod. Na koniec autor formułuje ogólne prawo rozwoju ustroju socjalistycznego na podstawie obserwacji pełnego cyklu przemian tego ustroju w Europie Wschodniej: od poczęcia do naturalnej śmierci. Jeśli istotą kapitalizmu jest dorabianie się majątku, to istotą komunizmu jest zabieranie majątku. Najpierw zabieranie ludziom przez państwo komunistyczne, a potem - zabieranie państwu przez komunistów. Na tej podstawie autor przewiduje dalsze losy tych krajów, w których nadal obowiązuje leninowski paradygmat socjalizmu.