{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Toast na progu",
  "subtitle": null,
  "slug": "toast-na-progu",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/andrzej-mencwel/toast-na-progu",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/andrzej-mencwel/toast-na-progu.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/andrzej-mencwel/toast-na-progu.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Andrzej Mencwel",
      "slug": "andrzej-mencwel",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/andrzej-mencwel"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": null,
  "first_published": "2017-09-14",
  "genres": [],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/wydawnictwo-literackie/andrzej-mencwel/toast-na-progu_978-83-0806-398-9-ef1f9cc0.jpg?v=2026-09-03%2007%3A44%3A09",
  "description": "Fascynująca opowieść o zanikaniu polskiej kultury chłopskiej. Najnowsza książka cenionego historyka literatury i kultury. Toast na progu Andrzeja Mencwela to współczesna opowieść biograficzna. Jej głównym bohaterem jest zmarły przed kilku laty przyjaciel autora, który był światłym rolnikiem, dumnym ze swej zawodowej sprawności i gospodarczych osiągnięć. Był też jednym z ostatnich prawdziwych chłopów, uosobieniem stanowej godności i cnoty obywatelskiej. Wspomnienie o nim uprzytamnia autorowi, że w niedawno minionym czasie zeszli z tego świata inni jego sąsiedzi i sąsiadki, autentyczni w chłopskim człowieczeństwie, oryginalni w osobowych rysopisach, wypełniających kolejne rozdziały tej opowieści. Zaczynali samodzielnie gospodarzyć jeszcze przed wojną, przetrwali dzielnie i mądrze prawie półwiecze, w tym wojnę i okupację, oparli się presjom kolektywizacji i sprostali pierwszym wyzwaniom modernizacji. Wraz z ich odejściem w ostatnich dekadach zanikło też tradycyjne, wielofunkcyjne, rodzinne gospodarstwo chłopskie, będące materialną ostoją chłopstwa jako klasy społecznej. Była to w Polsce klasa najstarsza i najliczniejsza, odwiecznie wyzyskiwana, a utrzymująca swą pracą byt zbiorowy. „ Żywią i bronią” - jak głosiło tradycyjne hasło demokratyczne. Czy osamotnienie i śmierć przyjaciela, równoznaczne z końcem jego świetnego gospodarstwa, były nieuchronne? Czy zanik takiego sposobu istnienia, jaki stanowiło rodzinne gospodarstwo chłopskie, jest tożsamy z zanikiem chłopstwa jako wyraźnego stanu społecznego, zatem z końcem odrębnej kultury chłopskiej? Czy kultura polska musi ciągle opierać się na tradycji szlacheckiej, czy też winna oprzeć się na dziedzictwie chłopskim, będącym kulturą pracy i współpracy? Oto pytania, które skrycie i jawnie, pośrednio i bezpośrednio inspirują tę opowieść, nasycając ją eseistyczną refleksją autora.",
  "editions": [
    {
      "title": "Toast na progu",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/andrzej-mencwel/toast-na-progu/9788308063989",
      "publisher": "Wydawnictwo Literackie",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "978-83-0806-398-9",
      "pages": 304,
      "published": "2017-09-14",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/wydawnictwo-literackie/andrzej-mencwel/toast-na-progu_978-83-0806-398-9-ef1f9cc0.jpg?v=2026-09-03%2007%3A44%3A09"
    },
    {
      "title": "Toast na progu",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/andrzej-mencwel/toast-na-progu/9788308066027",
      "publisher": "Wydawnictwo Literackie",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "ebook",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "978-83-0806-602-7",
      "pages": null,
      "published": null,
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/wydawnictwo-literackie/andrzej-mencwel/toast-na-progu_978-83-0806-602-7.jpg?v=2026-03-31%2022%3A25%3A46"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}