Mechanika cudu. Strategie metateatralne w polskiej dramaturgii awangardowej

Wszystkie analizowane sztuki (Kain Hulewicza, Osioł i słońce w metamorfozie oraz Włamywacz z lepszego towarzystwa Czyżewskiego, Śmierć na gruszy Wandurskiego i Szósta! Szósta! Peipera) odnoszą się do tej samej rzeczywistości wczesnych lat dwudziestych, rodzą się z podobnych wątpliwości, lęków i pragnień. Tym bardziej zaskakuje rozpiętość tonacji: od religijnego patosu po błazeńską i jarmarczną groteskę, od dydaktyzmu po absurd. Zabawa teatralnymi mechanizmami ustępuje poważnej refleksji, afirmacja przeradza się w oskarżenie. [...] Teatr przestaje być naśladownictwem życia; awangardowym twórcom udało się (przynajmniej częściowo) odwrócić kierunek zależności rzeczywistość-sztuka: rozbijanie struktur dramatycznych i teatralnych to nic innego jak porządkowanie obrazu świata, konstruowanie go takim, jakim powinien się stać w wyniku ewolucji - lub rewolucji awangardy. Fragment Zakończenia