{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Rok ostatni - rok pierwszy. Gliwice 1945",
  "subtitle": null,
  "slug": "rok-ostatni-rok-pierwszy-gliwice-1945",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/boguslaw-tracz/rok-ostatni-rok-pierwszy-gliwice-1945",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/boguslaw-tracz/rok-ostatni-rok-pierwszy-gliwice-1945.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/boguslaw-tracz/rok-ostatni-rok-pierwszy-gliwice-1945.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Bogusław Tracz",
      "slug": "boguslaw-tracz",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/boguslaw-tracz"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": null,
  "first_published": "2004-01-01",
  "genres": [],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/muzeum-w-gliwicach/boguslaw-tracz/rok-ostatni-rok-pierwszy-gliwice-1945_8-389-85600--3050591e.jpg?v=2026-09-02%2000%3A28%3A16",
  "description": "W książce omówiony został okres władzy Komendantury Wojennej Armii Czerwonej na początku 1945 r. Autor w obiektywny sposób opisuje stan bezpieczeństwa, dewastacje i rabunki mienia mieszkańców, początki życia politycznego, odgórnie zapoczątkowany proces polonizacji miasta, weryfikacja autochtonów, napływ repatriantów oraz wysiedlenie Niemców. Książka jest również głosem w toczącej się dziś dyskusji o „ swoich” i „ obcych” na Górnym Śląsku, o uwarunkowaniach i błędach polskiej polityki narodowościowej i integracyjnej po drugiej wojnie światowej, metodach i środkach „ utrwalania władzy ludowej” i wreszcie stereotypie „ przyjaźni polsko-radzieckiej”. Publikacja kończy się na przełomie 1945 i 1946 r., który wyznacza, zdaniem autora, umowną granicę końca pierwszego etapu integracji Gliwic z państwem polskim. Nabiera tempa wysiedlanie za nową, zachodnią granicę Polski niemieckich mieszkańców miasta, a jednocześnie nowi osadnicy coraz bardziej angażują się w życie społeczno-polityczne.",
  "editions": [
    {
      "title": "Rok ostatni - rok pierwszy. Gliwice 1945",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/boguslaw-tracz/rok-ostatni-rok-pierwszy-gliwice-1945/838985600X",
      "publisher": "Muzeum w Gliwicach",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "8-389-85600-X",
      "pages": 232,
      "published": "2004-01-01",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/muzeum-w-gliwicach/boguslaw-tracz/rok-ostatni-rok-pierwszy-gliwice-1945_8-389-85600--3050591e.jpg?v=2026-09-02%2000%3A28%3A16"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}