# Dąbrowszczacy i wojna domowa w Hiszpanii. Kontekst międzynarodowy – późniejsze losy – spory o pamięć

Canonical: https://www.kolczanksiazek.pl/daniel-czerwinski/dabrowszczacy-i-wojna-domowa-w-hiszpanii-kontekst-miedzynarodowy-pozniejsze-losy-spory-o-pamiec

![Dąbrowszczacy i wojna domowa w Hiszpanii. Kontekst międzynarodowy – późniejsze losy – spory o pamięć](https://quivercdn.com/covers/instytut-pamieci-narodowej-ipn/daniel-czerwinski/dabrowszczacy-i-wojna-domowa-w-hiszpanii-kontekst-miedzynarodowy-pozniejsze-losy-spory-o-pamiec_978-83-8376-298-2-999cdffc.jpg?v=2026-08-25%2009%3A26%3A23)

- Autorzy: [Daniel Czerwiński](https://www.kolczanksiazek.pl/daniel-czerwinski)
- Język: pl_PL
- Data wydania: 2025-06-10

## Opis

Publikacja w ramach centralnego projektu badawczego IPN „ Ruch komunistyczny i aparat władzy 1917–1990”. Publikacje gdańskiego oddziału IPN: tom 96. Hiszpańska wojna domowa należy do najbardziej zmitologizowanych wydarzeń XX wieku, a jedną z głównych osi sporu stanowi międzynarodowe zaangażowanie w ten konflikt. Choć po jego obu stronach walczyli Polacy, w armii republikańskiej było ich zdecydowanie więcej. Polskich ochotników walczących w składzie Brygad Międzynarodowych nazywamy dziś zbiorczo dąbrowszczakami, od nazwiska patrona XIII Brygady Jarosława Dąbrowskiego. Przez wiele lat dąbrowszczaków postrzegano jako „ ochotników wolności”. Zmieniło się to radykalnie po roku 1989, kiedy zaczęto ich uważać za narzędzie komunistycznej ekspansji. Podejmowano próby pozbawienia ich przywilejów, a dyskusje na ten temat toczyły się nawet na forum hiszpańskiego parlamentu. W Polsce spór ten odżył na nowo po wprowadzeniu w 2016 roku przez Sejm RP tzw. ustawy dekomunizacyjnej. Obrońcy brygad uważają, że wojna w Hiszpanii była romantyczną walką o zatrzymanie faszyzmu, przeciwnicy – że Brygady Międzynarodowe tworzyli „ najemnicy Stalina”, a ich główne zadanie stanowiło uczynienie z Hiszpanii państwa komunistycznego. Każda ze stron ma swoje argumenty. Nie da się zaprzeczyć, że Brygady Międzynarodowe były tworem Międzynarodówki Komunistycznej – ich centrum decyzyjne znajdowało się w Moskwie, a nie w Madrycie. Z drugiej strony nie wszyscy ich członkowie byli komunistami. Czy była to więc wyłącznie „ armia Kominternu”, jak nazwał ją R. Dan Richardson? Każdy musi wyrobić sobie własną opinię na ten temat. Pomóc w tym mogą teksty znajdujące się w niniejszym tomie. Zobacz fragment na histmag. org

## Wydania

### Dąbrowszczacy i wojna domowa w Hiszpanii. Kontekst międzynarodowy – późniejsze losy – spory o pamięć

- Wydawnictwo: Instytut Pamięci Narodowej, IPN
- ISBN: 978-83-8376-298-2
- Liczba stron: 448
- Data wydania: 2025-06-10
- Język: pl_PL