{
  "type": "edition",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Dzieje komedii polskiej od XVI wieku do końca PRL-u. Tom 2",
  "subtitle": null,
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/dobrochna-ratajczakowa/dzieje-komedii-polskiej-od-xvi-wieku-do-konca-prl-u-tom-2/9788367682503",
  "publisher": "Instytut Teatralny",
  "publisher_series": [],
  "translators": [],
  "medium": "paper",
  "duration_seconds": null,
  "narrators": [],
  "illustrators": [],
  "cover_artists": [],
  "isbn": "978-83-6768-250-3",
  "pages": 668,
  "published": "2025-03-03",
  "language": "pl_PL",
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/instytut-teatralny/dobrochna-ratajczakowa/dzieje-komedii-polskiej-od-xvi-wieku-do-konca-prl-u-tom-2_978-83-6768-250-3-b57a38d7.jpg?v=2026-08-25%2011%3A34%3A59",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/dobrochna-ratajczakowa/dzieje-komedii-polskiej-od-xvi-wieku-do-konca-prl-u-tom-2/9788367682503.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/dobrochna-ratajczakowa/dzieje-komedii-polskiej-od-xvi-wieku-do-konca-prl-u-tom-2/9788367682503.md",
  "binding": "Hardcover",
  "description": "Druga część monumentalnego, trzytomowego dzieła Dobrochny Ratajczakowej – Dzieje komedii polskiej. Niezwykła próba przywrócenia zepchniętemu na margines gatunkowi właściwego miejsca w dziejach naszej rodzimej literatury. Imponująca wiedza i erudycja autorki, wsparte rozległością lektur, pozwoliły jej na kreślenie wielkiego tła kulturowego, na którym pozycja komedii – zmieniająca się w różnych epokach – jest przez nią przedstawiana. Pozwala to przede wszystkim na zobaczenie i wydobycie oraz podkreślenie znaczenia komedii, jakie miała dla rozwoju nie tylko innych gatunków literackich, ale i innych sztuk. W tym przede wszystkim teatru, z którym komedia związała się najbardziej, wpływając na konwencje, styl gry i inscenizacji, a także przemieniając widownię. To zafascynowanie autorki gatunkiem wyrasta z przekonania, że to właśnie niedoceniania przez „ poważną” literaturę komedia – w swojej zmienności, otwartości, migotliwości – jest jednym z najlepszych środków do „ uobecniania dziejowego”, jak określa to, używając terminu Martina Heideggera. Autorka uważa, że to właśnie zdolność do przekształcenia i zmiany, przystosowania zadecydowała o trwałości komedii jako gatunku, „ powołując do życia niemożliwą do opanowania mozaikę tekstów”. Dlatego nie tworzy jednej definicji. Uważa, że każda epoka i każda kultura inaczej wyznaczały jej kontur, który zmieniał się pod naciskiem różnych prądów, orientacji estetycznych, ideologii, nawet praktyk twórczych. Książka ma podwójną narrację: narracja linearna jako opowieść o dziejach gatunku poświęcona jest ogólnym prawidłom przebiegu procesu przemian komedii i składających się nań prądów; nie dążąc do syntezy czy kompletnej monografii przyjmuje postać opowiadania otwartego na uzupełnienia i dopowiedzenia, którymi są „ rozsypane opowiadania w opowiadaniu” – krótkie notatki, miniatury narracyjne, szkice, drobne okruchy historii, które można czytać w dowolnej konfiguracji. Autorka deklaruje: „ Konfrontacja obu narracji stanowi dla mnie istotny instrument opisu i rozumienia gatunku, pozwala dostrzec różnoczasowość każdej współczesności, wydobywa anomalie i ekscentryzmy. Składane razem obie narracje poświadczają rozchwiane, niemożliwe do uchwycenia i opisania dzieje gatunku, mówią o braku złudzenia, że da się dla komedii zbudować jakąkolwiek pełną wiedzę. Będzie to bowiem zawsze złożenie fragmentu potraktowanego jako całość i całości « zszywanej» z wielu fragmentów”. Drugi tom Dziejów komedii polskiej obejmuje pierwszą fazę długiego okresu transformacji gatunkowej komedii od ostatnich lat przedrozbiorowych do odzyskania przez Polskę niepodległości. Rozpoczyna go zmierzch klasycystycznego modelu i poszukiwanie form odmiennych, jednoaktowych bądź komedii wychylonych ku farsie i bulwarowi, a wreszcie znajdujących oparcie w biedermeierze. Jest to wreszcie epoka Aleksandra Fredry, który choć marginalizowany, zdobył status Mistrza. O autorce Profesor Dobrochna Ratajczakowa zajmuje się badaniami nad dramatem, teatrem i widowiskami kulturowymi, ale metody, jakimi się posługuje, przekraczają granice dyscyplin, a nawet dziedzin naukowych. Na dramat potrafi bowiem patrzeć z perspektywy quinta essentia – pieniądza, który staje się tragarzem akcji i postaci złączonych w planie fabuły. Opisując fenomen paryskich bulwarów w XVIII wieku, traktuje przedstawienie jako efekt procesu produkcji teatralnej poddanej prawom podaży i popytu. Zajmując się twórczością dramatopisarzy, widzi ją zawsze nie tylko w perspektywie jednostkowej biografii, ale na tle doświadczeń i gustów całego pokolenia. Sprawia to, że lektura prac Dobrochny Ratajczakowej staje się dla czytelnika wspaniałą przygodą intelektualną. Można tego zasmakować w licznych publikacjach książkowych: Teatr Artystyczny Bolesława Leśmiana: z problemów przełomu artystycznego w Polsce (1893–1913) (Wrocław 1979), Fotel recenzenta (Poznań 1981), Przestrzeń w dramacie i dramat w przestrzeni teatru (Poznań 1985), Komedia oświeconych (1752–1795) (Warszawa 1993), Obrazy narodowe w dramacie i teatrze (Wrocław 1994), Galeria gatunków widowiskowych, teatralnych i dramatycznych (Poznań 2015) oraz w niemal pięciuset artykułach, których zaledwie niewielka część zebrana została w dwutomowej publikacji W krysztale i w płomieniu (Wrocław 2006). Spis treści Część trzecia. Polski wiek XIX. Faza pierwsza: mozaika gatunków, odmian, wariantów Rozdział pierwszy. Chaos i ład 11 Rozdział drugi. Zmierzch klasycystycznej komedii 35 Rozdział trzeci. Szkoła jednoaktówki 92 Rozdział czwarty. Potentaci literatury repertuarowej 153 Rozdział piąty. W imię ładu 229 Rozdział szósty. Mistrz Aleksander Fredro 343 Komentarze i konteksty 405 Bibliografia 625 Indeks komentarzy i kontekstów 645 Indeks nazwisk 651",
  "book": {
    "title": "Dzieje komedii polskiej od XVI wieku do końca PRL-u. Tom 2",
    "slug": "dzieje-komedii-polskiej-od-xvi-wieku-do-konca-prl-u-tom-2",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/dobrochna-ratajczakowa/dzieje-komedii-polskiej-od-xvi-wieku-do-konca-prl-u-tom-2"
  },
  "authors": [
    {
      "name": "Dobrochna Ratajczakowa",
      "slug": "dobrochna-ratajczakowa",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/dobrochna-ratajczakowa"
    }
  ]
}