{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Brudny wiersz - Wydawnictwo Ossolineum",
  "subtitle": null,
  "slug": "brudny-wiersz-wydawnictwo-ossolineum",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/ferreira-gullar/brudny-wiersz-wydawnictwo-ossolineum",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/ferreira-gullar/brudny-wiersz-wydawnictwo-ossolineum.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/ferreira-gullar/brudny-wiersz-wydawnictwo-ossolineum.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Ferreira Gullar",
      "slug": "ferreira-gullar",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/ferreira-gullar"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": null,
  "first_published": "2026-04-01",
  "genres": [],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/wydawnictwo-ossolineum/ferreira-gullar/brudny-wiersz-wydawnictwo-ossolineum_978-83-6625-765-8.png?v=2026-04-04%2021%3A41%3A34",
  "description": "W Brudnym wierszu, uznawanym za jeden z najwybitniejszych utworów brazylijskiej literatury, wspomnienia naznaczonego wojną dzieciństwa i lat młodzieńczych przeplatają się z obrazami ubogiej dzielnicy rodzinnego São Luís de Maranhão, a nieskrywany sentyment z laboratoryjną analizą ludzkich relacji oraz życia miasta. Tam po ulicach chodzą ludzie i błąkają się rzeczy; tam zapachy rzeźni, ścieku i ciał mieszają się ze śmiechem zasłyszanym z otwartych okien. Miasto to przestrzeń nigdy niezastygająca, opętana potrzebą ruchu. Ferreira Gullar rozkłada na części pierwsze wywoływany z mroku pamięci czas wojny, sąsiedzkie plotki, procesy gnilne owoców i okolicznych mokradeł, dojrzewanie seksualne, handel oraz obieg pieniądza, dzielnice nędzy, dom i ogród. Rozlicza się też z wcześniejszymi etapami artystycznego rozwoju, łącząc na prawach kolażu praktykowane dawniej awangardowe poetyki: sięga po elementy poezji wizualnej, własne dokonania z okresu neokonkretyzmu, nasycony slangiem, kolokwialny język czy fragmenty rymowanych przyśpiewek. „ Brudny wiersz jest skandalicznie piękny” – zauważyła Clarice Lispector. „ Ładunek uczuciowy okazuje się […] wstępem do sondowania mechanizmów samej pracy pamięci oraz warunków odtworzenia jej działania w tekście: obraz miasta raz po raz (ileż w tym tekście zapętleń, niemal obsesyjnych powtórzeń, zniekształconych ech, quasi-muzycznych repryz) składany jest na nowo z okruchów wspomnień zanieczyszczonych naleciałościami lat (ten osad, ta warstwa wspomnień tłumiąca ostrość przeszłych doznań, to pierwszy z wymiarów tytułowego « brudu»). W tym celu, w toku tego fragmentarycznego poematu, Gullar aktywuje różne strategie pobudzania ucieleśnionej pamięci, różnorakie, niezliczone formy afektywnej (a więc nie całkiem kontrolowanej) stymulacji: gorączkowo przywołuje żar fizycznej miłości, ruchy i doznania kochającego ciała, testuje przedświadomą niemal orientację w miejskiej przestrzeni – czy pamięta się jeszcze zakręty i bryły stolicy Maranhão? Czy wciąż żywe jest poczucie społecznej niesprawiedliwości, które przecież również rodzi się najpierw w ciele: w widoku chwiejących się chałup biedoty, w przykrym zapachu błota, pyłu i szlamu (to kolejna postać brudu) robotniczej dzielnicy?” – Łukasz Kraj, „ Czas Literatury”",
  "editions": [
    {
      "title": "Brudny wiersz - Wydawnictwo Ossolineum",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/ferreira-gullar/brudny-wiersz-wydawnictwo-ossolineum/9788366257658",
      "publisher": "Wydawnictwo Ossolineum",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "978-83-6625-765-8",
      "pages": 88,
      "published": "2026-04-01",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/wydawnictwo-ossolineum/ferreira-gullar/brudny-wiersz-wydawnictwo-ossolineum_978-83-6625-765-8.png?v=2026-04-04%2021%3A41%3A34"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}