Dzieło Freemana Tildena stanowi klucz do nowoczesnej heritologii, niezwykłej przygody intelektualnej polegającej na ciągłym odkrywaniu, interpretacji i ochronie otaczającego nas świata wartości. To nie przypadek, że jednym z ojców heritologii jest Amerykanin. Freeman Tilden tworząc swój kanon sześciu zasad interpretacji inspirował się amerykańskim doświadczeniem w ochronie dziedzictwa przyrodniczego. Dzisiaj to fundament heritologii również w Europie. Tilden uczy nas, że aby opowiedzieć dziedzictwo trzeba je najpierw odkryć, przemyśleć i zrozumieć. Tildenowskie czytanie dziedzictwa to więc sztuka interpretacji jego wartości i sztuka narracji w jednym. Prof. Jacek Purchla Życzyć sobie można, by książka Tildena stała się inspiracją dla całego zastępu bardzo potrzebnych „ strażników naszych skarbów” przyrodniczych i historycznych. Ich rolą, zgodnie z ideą Tildena, byłoby nie tyle nauczanie, co pobudzanie do samodzielnego myślenia na bazie faktów naukowych, by w efekcie myślące społeczeństwo już nigdy nie wydało milczącej zgody ani na wjazd ciężkich maszyn do Puszczy Białowieskiej, ani buldożerów na Wawel. Dr Tomasz Samojlik Publikacja przygotowana do druku przez Bramę Poznania to książka niezwykła i niezwykle potrzebna. Nie tylko dlatego, że wypełnia ważną lukę w polskiej humanistyce (klasyczna już dziś rozprawa Freemana Tildena pt. Interpreting Our Heritage wyszła po raz pierwszy – później była jeszcze trzykrotnie wznawiana – w 1957 roku; dotąd nie mieliśmy polskiego tłumaczenia całości). Otóż Tilden – również polskim piórem Agnieszki Wilgi – potrafi spiąć pojęcia, zdawałoby się, tak odległe, jak metafizyczne „ odkrywanie głębszej prawdy, kryjącej się pod powierzchnią przedstawianych faktów” (to jedna z jego definicji interpretacji) oraz „ atrakcja turystyczna”; jak transcendentalizm spod znaku Emersona i amerykański pragmatyzm. Traktująca o stosunku do dziedzictwa materialnego, z dużym naciskiem na pomniki przyrody, książka Tildena prowokuje do odczytań postantropocentrycznych, a jest paradoksalnie niezwykle humanistyczna – Michał Kępski celnie pisze we Wprowadzeniu o „ głęboko humanistycznym doświadczaniu przyrody” przez tego autora. Ponieważ, owszem, Tildena wyraźnie motywuje troska o dziedzictwo, ale chyba nawet bardziej o drugiego, doświadczającego tego dziedzictwa człowieka. W dodatku przy całym swym precyzyjnym ustrukturowaniu jest to rzecz poparta wieloletnim doświadczeniem autora, bardzo osobista, ba, miejscami jej ton jest omalże familiarny. Wszystko razem składa się na niezwykle intrygującą całość. Dr hab. Ewa Rajewska
