Potęga rytuału. Symbolika władzy. Średniowiecze

Dlaczego rytualne formy komunikacji średniowiecznej były tak znaczące? Co odzwierciedlały rytualne zachowania władców w średniowieczu? Jak przebiegały ceremonie podporządkowania się, a jak demonstracji władzy? Jedna z przełomowych książek współczesnej mediewistyki, pozwalająca z nowej perspektywy spojrzeć na zachowania społeczne w średniowieczu. Autor, wybitny niemiecki mediewista i profesor historii uniwersytetu w Münster, łączy nowatorską metodę badań komunikacji społecznej w wiekach średnich, inspirowaną dorobkiem współczesnej socjologii, psychologii i antropologii kulturowej z solidnym badaniem źródeł. W interesującej pracy poddaje analizie takie zjawiska ze sfery społecznej i politycznej, jak: ceremonie, rytuały demonstracji pozycji i władzy, koronacje, rytuały kończące konflikty czy rytuały podporządkowania wasalnego, nie pomijając także ważnych aktów poniżenia się władców przed Bogiem i papieżem. Autor nie tylko charakteryzuje rytualne zachowania, ale także kładzie nacisk na ich funkcje i znaczenie ogólnospołeczne. Zaprezentowane aspekty pochodzą z różnych okresów średniowiecza, od czasów Merowingów, przez dynastię Staufów, aż do schyłku epoki. (...) skandalu udało się uniknąć podczas spotkania w 1147 r., do którego doszło między bizantyńskim cesarzem i królem Konradem III z okazji drugiej krucjaty. Początkowo wydawało się, że na drodze do takiego spotkania stoją nieprzezwyciężone przeszkody, gdyż cesarz bizantyński miał „ odrażający zwyczaj, że nie dawał nikomu pocałunku pokoju, natomiast każdy, kto został uznany za godnego ujrzenia jego oblicza, musiał się pochylić i ucałować mu kolano”. Rozumie się, król Konrad nie był gotowy wykonać takiego gestu. Nie mógł też zaakceptować propozycji Bazylego, który „ zgodził się, aby pocałunek został złożony na siedząco”, gdyż sygnalizowałoby to przecież różnicę pozycji obu władców. „ W końcu eksperci udzielili obu stronom rady, by obaj władcy przybyli konno i zbliżyli się do siebie z tej samej odległości i powitali się i ucałowali z siodeł”. Znaleziono zatem rozwiązanie podkreślające równorzędność obu władców. Nie można dać głowy za to, że istotnie tak wyglądało to powitanie. W każdym razie historia ta stanowi dowód na możliwy przebieg takich negocjacji i bogactwo pomysłów negocjatorów.