150 rozdziałów przyrodniczych, teologicznych, etycznych i ascetycznych, oczyszczających z barlaamowej zarazy

Święty Grzegorz Palamas – określany mianem „ ostatniego ojca Kościoła” i działający w okresie renesansu Paleologów – to jeden z najbardziej rozpoznawalnych współcześnie teologów kojarzonych z szeroko rozumianym prawosławiem. Jego traktat „ 150 rozdziałów przyrodniczych, teologicznych, etycznych i ascetycznych, oczyszczających z barlaamowej zarazy” – którego pierwszy kompletny przekład polski wraz z obszernym wprowadzeniem zawdzięczamy Łukaszowi Leonkiewiczowi – to dojrzałe dzieło bizantyjskiego teologa, obejmujące całokształt jego myśli. Napisane pod koniec drugiego etapu sporów hezychastycznych w XIV wieku, nie jest jedynie traktatem polemicznym o charakterze apologetycznym, lecz stanowi kompletny, dojrzały manifest chrześcijańskiego światopoglądu, łączący naukę o stworzeniu z mistyczną teologią przebóstwienia. Palamas porusza w nim tematykę teologiczną, ale również etyczną, a nawet przyrodniczą. Traktat „ 150 rozdziałów…” można określić mianem syntezy myśli bizantyjskiej – teologia ascetyczna łączy się w nim z teologią dogmatyczną, nie brakuje też odwołań do wcześniejszej tradycji intelektualnej ojców Kościoła i ojców pustyni.