{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Rozum i historia",
  "subtitle": null,
  "slug": "rozum-i-historia",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/herbert-schnadelbach/rozum-i-historia",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/herbert-schnadelbach/rozum-i-historia.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/herbert-schnadelbach/rozum-i-historia.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Herbert Schnadelbach",
      "slug": "herbert-schnadelbach",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/herbert-schnadelbach"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": "de",
  "first_published": "2004-05-07",
  "genres": [],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/oficyna-naukowa/herbert-schnadelbach/rozum-i-historia_8-388-16440-6-9c98585f.jpg?v=2026-08-26%2021%3A31%3A32",
  "description": "[...] rozum nie może być tylko pojęciem historycznym, jak utrzymuje nowoczesny historyzm rozumu, lecz musi być również pojęciem teoretycznym; także rozum i historia jest problemem teoretycznym, a nie tylko historycznym. Ani naukowa historiografia zatem, ani filozofia dziejów mająca się za analitykę i pragmatykę historii, ani także różne opowieści historii rozumu, lecz jedynie teoria -racjonalności umożliwi nam myślowe pogodzenie w naszej tożsamości tego, co racjonalne, i tego, co historyczne. Aby temu podołać, teoria racjonalności musi tak rozszerzyć ramy pojęciowe i sytuację problemową tradycyjnej filozofii rozumu, aby aspekt historyczny uzyskał w niej należne miejsce; musi ona, [...] sformułować i uzasadnić uniwersalistyczne intuicje, które również po czasach historycznego oświecenia łączymy nieodzownie z naszym wyobrażeniem siebie jako istot jednocześnie racjonalnych i historycznych (s. 17). [...] Przeżywamy obecnie, jak się wydaje, drugi powrót romantyzmu [...] obrazy są podobne: znów rozeznanie granic rozumu l tego, co potrafi zrobić człowiek, jest uważane za najważniejsze, znów po rozczarowaniach do kultury l otrzeźwieniu podejmowane są próby upewnienia się co do tego, co naturalne; gdzie zaś idee emancypacji i postępu straciły swój blask, przywołuje się tradycje nawet tam, gdzie nowoczesność od dawna je zniszczyła. Nowy kult intymności i uczuć, podwyższona gotowość do wiary i głęboka nieufność wobec racjonalności, a ponadto skłonność do światopoglądu o czysto subiektywnym charakterze (s. 66). [...] Światopoglądy są duchowymi małymi ojczyznami, intelektualnymi mieszkaniami prywatnymi, zamkami obronnymi w kulturalnym chaosie; mają też tendencję do tego, by posiadać tego, kto je ma. To właśnie czyni je tak przytulnymi i zarazem nieprzeniknionymi. [...] Światopoglądami są filozofie, dla których ta luka rynkowa stała się miejscem schronienia. [...] Ponadto pojawia się potrzeba orientacji normatywnej. Światopoglądy usiłują rozumieć to, co nauki tylko objaśniają, wskazując drogi tam, gdzie nauki wzruszają ramionami, gdyż czują się wolne od wartościowania (s. 70-71, 72-73). Herbert Schnadelbach, Rozum l historia",
  "editions": [
    {
      "title": "Rozum i historia",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/herbert-schnadelbach/rozum-i-historia/8388164406",
      "publisher": "Oficyna Naukowa",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "8-388-16440-6",
      "pages": 260,
      "published": "2004-05-07",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/oficyna-naukowa/herbert-schnadelbach/rozum-i-historia_8-388-16440-6-9c98585f.jpg?v=2026-08-26%2021%3A31%3A32"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}