{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Sny Umarłych 2024. Polski rocznik weird fiction",
  "subtitle": null,
  "slug": "sny-umarlych-2024-polski-rocznik-weird-fiction",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/istvan-vizvary/sny-umarlych-2024-polski-rocznik-weird-fiction",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/istvan-vizvary/sny-umarlych-2024-polski-rocznik-weird-fiction.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/istvan-vizvary/sny-umarlych-2024-polski-rocznik-weird-fiction.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Istvan Vizvary",
      "slug": "istvan-vizvary",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/istvan-vizvary"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": null,
  "first_published": "2024-12-15",
  "genres": [],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/ix/istvan-vizvary/sny-umarlych-2024-polski-rocznik-weird-fiction_978-83-6825-720-5-1f54a3f3.jpg?v=2026-09-06%2006%3A54%3A07",
  "description": "„ Związek weird fiction i science fiction można określić jako aporetyczny. Z pewnością różnić te dwie konwencje będą się w samych rdzeniach, u korzeni: jedna wszak oparta jest na podszeptach irracjonalnych, na tych wszystkich dziwacznych głosach z głębi ducha lub nadciągających z jakiegoś innego świata o mistycznej proweniencji, druga zaś dumnie podkreśla swój rodowód wywiedziony ze scjentyzmu i twardego racjonalizmu, w którym nie celebruje się rzeczy skrytych w cieniu (przyszłości, kosmosu, głębi oceanicznej),ale usiłuje rzucić na nie ostre światło metody naukowej. Próba połączenia tych dwóch paradygmatów wydaje się zmierzać wprost ku katastrofie. Kiedy metafizyczne i mistyczne intuicje ubiera się na kartach literatury fantastycznej w szaty usystematyzowanej nauki, rezultat na ogół bywa rozczarowujący. To właśnie wtedy – w skrajnych, najgorszych przypadkach – mają szansę powstać wszelkie pseudonaukowe pop-systemy magiczne, mówiące precyzyjnie, ile księżycowego pyłu należy odmierzyć i jakiej długości motylą nogę wrzucić do próbówki, by otrzymać eliksir mogący zmienić człowieka w trytona, albo pod jakim kątem trzeba trzymać magiczną różdżkę, aby poraziła przeciwnika ognistą kulą. Zestawienie dwóch skrajnych porządków w taki sposób obydwa się ze szkodą dla obydwu: trywializuje je i czyni infantylnymi. Celem tej antologii, choć weird fiction często eksploruje tematy eschatologiczne i apokaliptyczne, nie było jednakże doprowadzenie do żadnej katastrofy, a już na pewno nie do katastrofy literackiej. Aby do tego nie dopuścić i z zadanego tematu – mariażu weird fiction i science fiction – wyjść obronną ręką, należało zastanowić się nad punktami stycznymi, w których te skrajne konwencje okazują się dochodzić do podobnych rezultatów i zaczynają eksplorować podobne obszary. Pierwszym takim obszarem z pewnością jest poznanie. Zarówno twarda fantastyka naukowa w paradygmacie – dla jasności kontekstu przyjmijmy – Lemowskim, jak i Lovecraftowskie weird fiction, mimo wszelkich różnic między nimi, mówią jednym głosem na temat możliwości poznania przez człowieka tajemnic świata. Możliwości te określają wprost jako mierne, sytuując człowieka w miejscu, w którym jego wiedza o świecie okazuje się w jednym wypadku zlepkiem przypuszczeń wywiedzionych z niepełnych przesłanek, w drugim zaś – banieczką urojeń podtrzymywanych jedynie po to, aby homo sapiens nie stoczył się w otchłań obłędu, przytłoczony prawdziwą naturą rzeczywistości. Drugim obszarem wspólnym – do którego ścieżka prowadzi zresztą wprost z pierwszego – jest niesamowitość. Różne słowa na nią są stosowane w nomenklaturze humanistycznej – Das Unheimliche / uncanny, weird, eerie; wszystkie te określenia, mimo subtelnych różnic semantycznych, krążą natomiast wokół zjawiska lęku i dyskomfortu wywołanego przez dysonans poznawczy, gdy rzeczywistość znana i oswojona ukazuje swoje inne oblicze, gdy do tej pory pewny grunt okazuje się grząski, a prosta ścieżka zaczyna się wić i skręcać w ciemny las”. – Wojciech Gunia",
  "editions": [
    {
      "title": "Sny Umarłych 2024. Polski rocznik weird fiction",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/istvan-vizvary/sny-umarlych-2024-polski-rocznik-weird-fiction/9788368257205",
      "publisher": "IX",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "978-83-6825-720-5",
      "pages": 360,
      "published": "2024-12-15",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/ix/istvan-vizvary/sny-umarlych-2024-polski-rocznik-weird-fiction_978-83-6825-720-5-1f54a3f3.jpg?v=2026-09-06%2006%3A54%3A07"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}