# Przeklęte stulecie - cudowne stulecie. O kompensacyjnych aspektach dziewiętnastowiecznej literatury polskiej

Canonical: https://www.kolczanksiazek.pl/jan-musial/przeklete-stulecie-cudowne-stulecie-o-kompensacyjnych-aspektach-dziewietnastowiecznej-literatury-polskiej

![Przeklęte stulecie - cudowne stulecie. O kompensacyjnych aspektach dziewiętnastowiecznej literatury polskiej](https://quivercdn.com/covers/ksiegarnia-akademicka/jan-musial/przeklete-stulecie-cudowne-stulecie-o-kompensacyjnych-aspektach-dziewietnastowiecznej-literatury-polskiej_978-83-9645-650-2-e940468a.jpg?v=2026-08-29%2020%3A57%3A35)

- Autorzy: [Jan Musiał](https://www.kolczanksiazek.pl/jan-musial)
- Język: pl_PL
- Data wydania: 2023-10-27

## Opis

Od Zygmunta Krasińskiego, który pierwszy dostrzegł w twórczości rówieśnych sobie poetów tak pojętą kompensację dziejowej katastrofy narodowej, poprzez pozostałych romantyków, dających temu odczuciu wyraz literacki w węższych zakresach rozmaicie rozumianego mesjanizmu, poprzez – dalej – kompensacyjną pracę u podstaw pozytywistów, po młodopolskie wywoływanie czynu przełamującego niemoc duchową – prowadzi autor wywód, obficie ilustrując go przykładami konkretnych utworów literackich. Właśnie „ ilustruje” tezę tytułową, nie wyczerpuje bowiem bynajmniej jej dowodzenia. Niemniej prezentowany materiał wydaje się być wystarczający, aby dać impuls merytorycznej krytyce, tyleż literaturoznawczej, co socjologicznoliterackiej – w duchu współczesnej kulturowej historii literatury, owego zjawiska uwikłania w konteksty pozaliterackie utworów, dzieł sztuki słowa. Krytyka taka również ma protoplastę dziewiętnastowiecznego – Stanisława Brzozowskiego, którego myśli domykają przedmiotowe wywody. Praca jest zatem z gruntu historycznoliteracka, jednakże jej teza główna ma charakter psychoanalityczny. Pod tym kątem, po naświetleniu pojęcia kompensacji, która w literaturze przybiera postać sublimacji, autor prowadzi dziewiętnastowieczną drogą od pasywnej reakcji twórców na upokorzenia, jakie niosła niewola, do aktywnego „ dążenia do mocy”, gdy zbliżał się jej kres. Tak mitologizowana rzeczywistość znajdywała – paradoksalnie – oparcie w przezwyciężonym wiek wcześnie sarmatyzmie, urastającym do pozytywnej tradycji duchowej.

## Wydania

### Przeklęte stulecie - cudowne stulecie. O kompensacyjnych aspektach dziewiętnastowiecznej literatury polskiej

- Wydawnictwo: Księgarnia Akademicka
- ISBN: 978-83-9645-650-2
- Liczba stron: 180
- Data wydania: 2023-10-27
- Język: pl_PL