Kronika Piotra z Dusburga: szkic źródłoznawczy

Historia w średniowieczu była częścią literatury, która posiadała własną teorię. Historia to rodzaj narratio, jeden z trzech, wyróżniony za pomocą kryterium prawdy. Ze studiów dotychczas prowadzonych jednoznacznie wynika, iż teksty " historiograficzne" miały swoje miejsce w wielu częściach średniowiecznej uczoności i religijności. Historie podporządkowywano retoryce. Historia, będąca jednym z rodzajów literackich, posiadała też swoje wewnętrzne podziały i funkcjonowała w prozie i tekstach rymowanych. Te ostatnie dzieliły się według własnej formy, nie według zawartości. Literatura obserwuje też historię w wykładzie Pisma Świętego. Pasjonujące są uwagi o jej miejscu w liturgii. To ostatnie, chociaż istotne, spotyka się z niewielkim zainteresowaniem badaczy. Z powyższego wynika, iż w ramach rodzaju literackiego historia istniały teksty wypełniające najróżniejsze funkcje. Poprzedzające niniejszą pracę, opublikowane w 2000 roku Studienülber die Ordensgeschichtsschreibung am Beispiel Preußens ukazały zasady kierujące powstawaniem i funkcjonowaniem tekstów dziejopisarskich w trzech różnych środowiskach zakonnych, od cysterskiego, funkcjonującego na bazie benedyktyńskich doświadczeń modelu życia zakonnego, przez franciszkańskie konwenty po laickie w swojej formacji domy zakonu rycerskiego. Nic więc bardziej oczekiwanego niż analityczne, źródłoznawcze studium pokazujące za pomocą klasycznych metod sposób funkcjonowania modelu na przykładzie jednego wybranego tekstu. W naszym przypadku jest to kronika Piotra z Dusburga, a sposobem publikacji źródłoznawczy szkic. Jest ona niewątpliwie najważniejszym tekstem dziejopisarskim powstałym w państwie zakonu krzyżackiego w Prusach. Znaczenie jej wybiega z uwagi na formę i zawartość daleko poza dzieje państwa zakonnego czy lokalne zakonno-prusko-litewskie czy zakonno-polskie stosunki. Szkic źródłoznawczy posłuży także jako uzasadnienie sposobu edycji tekstu. Całość działań uzupełni polskie