{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Klucz do ogrodu",
  "subtitle": null,
  "slug": "klucz-do-ogrodu",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/jenny-erpenbeck/klucz-do-ogrodu",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/jenny-erpenbeck/klucz-do-ogrodu.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/jenny-erpenbeck/klucz-do-ogrodu.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Jenny Erpenbeck",
      "slug": "jenny-erpenbeck",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/jenny-erpenbeck"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": "de",
  "first_published": "2010-05-12",
  "genres": [],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/wab/jenny-erpenbeck/klucz-do-ogrodu_978-83-7414-752-1-f31f7c59.jpg?v=2026-09-05%2021%3A08%3A07",
  "description": "Około dwudziestu czterech tysięcy lat temu do masywu skalnego, który teraz widoczny jest tylko jako łagodny wzgórek powyżej domu, dotarł lodowiec. [...] Przemienił się znowu w wodę, wsiąkł w ziemię, wyparował i spadł deszczem, w postaci wody zaczął krążyć między niebem a ziemią. [...] Jezioro pośrodku brandenburskich pagórków będzie teraz wystawiało swe lustro do nieba, będzie spoczywało gładkie pomiędzy dębami, olchami i sosnami, które tymczasem znowu tu wyrosły, a dużo później, gdy kiedyś tam pojawią się ludzie, nazwą je oni: Morzem Brandenburskim. Bohaterowie Erpenbeck przychodzą i odchodzą, w rytmie przypływów i odpływów, a ich uczucia, przeżycia, słowa i czyny osadzają się, niczym warstwy geologiczne, w osobliwym miejscu na Ziemi, jakim jest domek nad brzegiem Morza Brandenburskiego. Bezbronni wobec historii, jak ziemia wobec nacisku lodowca, zdają się poddawać jej małym i wielkim wyrokom. Tak jak wójt i jego cztery córki: Greta, Hedwiga, Emma i Klara, z których zadrwił los. Tak jak Hermine i Artur, żydowscy właściciele domku, zmuszeni do jego sprzedania. Tak jak pracujący dla nazistów architekt, który odkupił domek. Wreszcie tak jak ogrodnik, który powraca pomiędzy kolejnymi rozdziałami, by sadzić, przycinać i pielęgnować rośliny. Czy wyroki losu zwalniają od odpowiedzialności za czyny? Tak mogłoby się wydawać. W rzeczywistości wybory ludzi współtworzą historię i, niczym skamieliny, odciskają się w niej na zawsze. Sto lat niemieckiej historii widziane z perspektywy małego miejsca nad Morzem Brandenburskim jednocześnie ujmuje rozmachem i drobiazgowością, daje dystans i pozwala zobaczyć bohaterów z bardzo bliska. Klucz do ogrodu to mądra, pozornie chłodna, a w gruncie rzeczy niezwykle poruszająca książka. Książka ukazuje się w ramach międzywydawniczej serii współczesnej literatury niemieckojęzycznej KROKI/SCHRITTE. Seria, zapoczątkowana w 2005 roku przez fundację S. Fischer Stiftung i Pełnomocnika Rządu Republiki Federalnej Niemiec ds. Kultury i Mediów, kontynuowana jest od 2008 roku wspólnie przez fundację S. Fischer Stiftung, Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej i Fundację Kulturalną Pro Helvetia. Redaktorami serii są Jacek St. Buras (Warszawa) i Carl Holenstein (Zurych). [opis wydawcy]",
  "editions": [
    {
      "title": "Klucz do ogrodu",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/jenny-erpenbeck/klucz-do-ogrodu/9788374147521",
      "publisher": "W.A.B.",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "978-83-7414-752-1",
      "pages": 216,
      "published": "2010-05-12",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/wab/jenny-erpenbeck/klucz-do-ogrodu_978-83-7414-752-1-f31f7c59.jpg?v=2026-09-05%2021%3A08%3A07"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}