Rozstrzelany oddział Monografia 3 Wileńskiej Brygady NZW Białostoczyzna 1945 - 1946

3 Wileńska Brygada NZW, działająca na Białostocczyźnie w latach 1945-1946 miała kontynuować tradycję walk 3 Wileńskiej Brygady AK z okresu 1943-44, zaś II szwadron 5 Wileńskiej Brygady AK z 1945 r. był etapem przejściowym pomiędzy obiema strukturami. Łączyła je nie tylko osoba dowódcy i poszczególni żołnierze, lecz przede wszystkim cel, o jaki walczyli: niepodległość. Zmienił się wróg, lecz cel pozostał ten sam. Również metody walki pozostały te same, z jednym istotnym wyjątkiem. Wydaje się nieprawdopodobne, by pod dowództwem " Szczerbca" na Wileńszczyźnie mogło dojść do pacyfikacji wiosek zamieszkałych przez ludność litewską, wrogo odnoszącą się do partyzantki niepodległościowej. Tak się natomiast stało na Białostocczyźnie zimą 1946 roku, gdy na rozkaz kpt. " Burego" płonęły białoruskie wsie. Dla wielu ówczesnych białostoczan kpt. " Bury" był legendą z Wileńskiej AK, dowódcą, który prowadził oddział do szturmu na Wilno i później wyprowadził go z pułapki zastawionej przez NKWD. Był wyrocznią dla miejscowej ludności. A jednak wydaje się, że mianowanie go dowódcą 3 Brygady było błędem, mianowanie szefem PAS Okręgu Białystok - błędem podwójnym, bowiem walkę z okupantem pojmował swoiście, w sposób szczególny. Do tego dodać można zbędne okrucieństwo, stawiające pod znakiem zapytania etykę walki. Jak w tej sytuacji ocenić dowódcę i jego żołnierzy, niewątpliwie patriotów, w wielu wypadkach prawdziwych bohaterów walk z okupantem, którzy czasem przez siedem lat walcząc w konspiracji o szczytne ideały, uznali, że cel uświęca środki?