Hiszpański filozof José Ortega y Gasset (1883–1955) jest znany z – ciągle dziś aktualnej i budzącej żywe reakcje – teorii „ człowieka masowego”. Zebrane tu teksty pochodzą z okresu od połowy lat 20. XX wieku do wczesnych lat 40., a więc z czasów bodaj najbardziej dramatycznych w najnowszej historii Hiszpanii: od upadku monarchii i narodzin II Republiki w 1931 roku po tragedię wojny domowej 1936–1939. Ortega był w tym czasie profesorem, przez chwilę posłem do parlamentu, by na początku wojny domowej wyemigrować na kilka lat do Ameryki Południowej. Powrócił do Hiszpanii w 1945 roku. Sympatyzował z myślą liberalną, miał krytyczny stosunek do dominacji Kościoła katolickiego i nigdy nie pogodził się z rządami frankistów. Jednocześnie był autorem Buntu mas (1929), co skłaniało i nadal skłania formacje prawicowe do szukania w nim sojusznika jako myśliciela, który demaskuje prymitywizm, masowość w imię elitaryzmu. Ortega objaśnia zjawisko „ człowieka masowego” utratą świadomości historycznej, „ rozumu historycznego”. O tym właśnie traktują zebrane tu teksty. Są jakby filozoficzną podbudową chwytliwego psycho-socjo-politycznego konceptu „ buntu mas”. Obejmują w układzie chronologicznym drobniejsze artykuły publikowane głównie w okresie przedrepublikańskim w argentyńskiej gazecie „ La Nación” oraz kilka obszerniejszych esejów o charakterze filozoficznym, po części powstałych już na emigracji. Spis treści Bogdan Baran, O tym tomie 7 O postrzeganiu bliźniego 11 Kwestia preferencji 29 Serce i głowa 37 Nie wstępować do partii 45 Studia o strukturze życia historycznego i społecznego 59 Idee i przeświadczenia 71 Noetyczny tryb filozofii 115 Filozofia to tylko technika pojęciowa 131 O pewnym aspekcie życia niemieckiego 137 Historia jako system 175 Wstęp do " Historii filozofii" Émile’a Bréhiera 237 Źródła 303 Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury
