# Czarownica powołana. Przyczynek do historji spraw przeciw czarownicom w Polsce

Canonical: https://www.kolczanksiazek.pl/jozef-rosenblatt/czarownica-powolana-przyczynek-do-historji-spraw-przeciw-czarownicom-w-polsce

![Czarownica powołana. Przyczynek do historji spraw przeciw czarownicom w Polsce](https://quivercdn.com/covers/voluminapl/jozef-rosenblatt/czarownica-powolana-przyczynek-do-historji-spraw-przeciw-czarownicom-w-polsce_978-83-7867-114-5-63ff2750.jpg?v=2026-09-02%2005%3A52%3A12)

- Autorzy: [Józef Rosenblatt](https://www.kolczanksiazek.pl/jozef-rosenblatt)
- Język: pl_PL
- Data wydania: 2015-05-28

## Opis

Czarownice po dziś dzień rozpalają wyobraźnię i inspirują twórców, choć stoją za nimi tragedie i cierpienie niewinnych ofiar przewodów sądowych podszytych zabobonami i nienawiścią. Procesy w sprawach o czary od wielu lat są przedmiotem dyskusji historyków i kulturoznawców. Różni ich pogląd na temat rozmiaru polowania na czarownice w Polsce. Jedni udowadniają, że nie staliśmy w tyle i stosy płonęły tak samo, jak w Europie zachodniej. Inni zaś dowodzą, że Polska nie spłynęła krwią i o specjalnych nagonkach na wiedźmy nie ma co mówić. Faktem jest jednak, że w wielu miastach zachowały się dokumenty sądowe pozwalające ocenić skalę tego zjawiska. Przynajmniej oficjalnie, bo poza miastem, wśród prostej ludności, nikt nie trudnił się spisywaniem ofiar przesądów, a najczęściej zwykłej, ludzkiej zawiści. Wystarczy przyjrzeć się społecznej pozycji „ statystycznej” wiedźmy. Była to przeważnie kobieta (choć i mężczyzn za czary pozywano),ze wsi (w sądach miejskich takie sprawy były marginalne, a w szlacheckich w ogóle ich nie odnotowano),profesji bardzo różnych – praczki, pomywaczki, służące; co też przeczy poglądowi, że wystarczyło trudnić się zielarstwem, aby być poddaną próbie pławienia. Bo kto inny, jak nie zielarki i znachorki dbały o zdrowie ogółu? Jeśli zajrzymy do „ Lecznictwa ludu polskiego” Biegeleisena, to faktycznie gminna wiedza „ medyczna” wydawała się być żywcem wyciągniętą z podręcznika dla zaawansowanych czarownic. Jednak ludzie potrzebowali pomocy, więc spalenie wszystkich zielarek zwyczajnie nie byłoby nikomu na rękę. Procesy o czary wszczynano przeciwko tym osobom, które z jakiegoś powodu były niewygodne – bezdomna żebraczka, ostatnia starowina z rodu, która posiadała chałupę, którą chciał mieć sąsiad, ładniejsza dziewczyna podebrała drugiej upatrzonego narzeczonego, sąsiadowi za miedzą lepiej pole rodziło... Wystarczyło pomówienie i nadgorliwi obrońcy wiary zabierali się za przesłuchania (tortury zostały zakazane w Polsce konstytucją sejmową w 1776 roku). W XVII wieku pojawiły się pierwsze głosy sprzeciwu wobec karania wiedźm śmiercią, jednak ostateczny kres tym wydarzeniom położyło dopiero oświecenie ze swoimi odkryciami naukowymi oraz postępującą laicyzacją. Jednym z bardziej znaczących głosów w tej sprawie było anonimowe dzieło, które ukazało się w Poznaniu w 1639 roku – „ Czarownica powołana”. Jego autor nie tyle kwestionował zdanie Kościoła, co uwypuklał przypadki nadużyć i przekłamań sądowych. To właśnie dzieło przywołuje docent Uniwersytetu Jagiellońskiego dr Józef Rosenblatt w swojej „ Czarownicy powołanej. Przyczynku do historji spraw przeciw czarownicom w Polsce”. Jego rozprawka jest próbą analizy wyżej wspomnianej publikacji, aby ułatwić jej zrozumienie. Nakreśla tu także tło historyczne procesów o czary w Europie i przytacza inne siedemnastowieczne opracowania tematu, a także oryginalne fragmenty dokumentów procesowych. A wszystko to po to, aby zainteresować badaczy tym, ówcześnie uważanym za nienaukowy, tematem. Rosenblatt zauważył tu ciekawe pole badawcze dla prawników i historyków prawa, w jego czasach słabo opracowane, a jakże zajmujące i dające szerokie możliwości do naukowych właśnie analiz. Prezentujemy Państwu reprint tego niezwykle ciekawego opracowania, wydanego w Warszawie w 1883 roku. Cytowanych tu dokumentów nie poddawaliśmy tłumaczeniu, nie uwspółcześniliśmy języka, a jedynie oczyściliśmy tekst ze śladów użytkowania oryginału – pieczątek, podkreśleń i odręcznych notatek. Książkę wydrukowaliśmy na szlachetnym papierze objętościowym, lekko kremowym i oprawiliśmy w grubą, czarną tekturę z papierowym grzbietem i ręcznie wprawianą naklejką tytułową. Dodatkowo blok zdobią zielone kapitałki. Polecamy tę pozycję nie tylko jurystom, ale wszystkim tym, których ciekawość rozpalają średniowieczne procesy nad wiedźmami.

## Wydania

### Czarownica powołana. Przyczynek do historji spraw przeciw czarownicom w Polsce

- Wydawnictwo: Volumina.pl
- ISBN: 978-83-7867-114-5
- Liczba stron: 66
- Data wydania: 2015-05-28
- Język: pl_PL