Kulturowy wymiar przestrzeni edukacyjnej. Studium dwóch szkół.

W projekcie badawczym, stanowiącym studium empiryczne o charakterze porównawczym, poszukiwano znaczących związków uczniów z konkretnymi miejscami w polskim (Szczecin) i francuskim (Rennes) liceum ogólnokształcącym. Kluczem do symbolicznej przemiany przestrzeni edukacyjnej w przyjazne uczniowi miejsce, uczyniono potrzebę prywatności i jej uwzględnienie w gospodarowaniu przestrzenią szkoły. Z pomocą kategorii " prywatność" dokonano opisu przestrzeni szkoły, eksponując sposób wytwarzania przestrzeni i jej użytkowania, percepcję oraz waloryzację przez młodych ludzi. Przyjęty sposób rozumienia przestrzeni edukacyjnej dał możliwość przejścia od opisu terytorialnego przestrzeni edukacyjnej (przestrzeni konkretnej szkoły),w sensie najbardziej fizycznym (mapowym),do opisu normatywnej wizji więzi między jej członkami. Konstrukcję pojęciową obranej strategii badawczej cechował wyraźnie pograniczny charakter. Do badania związku kultury i edukacji zostały wykorzystane pojęcia zaanektowane wprost z antropologii kulturowej (antropologia przestrzeni E. Halla) i psychologii społecznej (psychologii prywatności w ujęciu I. Altmana oraz P. Kelvina). W wyniku pierwszego etapu badań nastąpiło przekształcenie wstępnie zarysowanych problemów w konkretne pytania: 1) W jaki sposób szkoła poprzez gospodarowanie przestrzenią, rozwiązuje problem zapewnienia prywatności swoim uczniom? 2) Jakie są oczekiwania ucznia w zakresie gospodarowania przestrzenią szkoły, uwzględniającego potrzebę poszanowanie prywatności jej użytkowników? 3) Co stanowi o odrębności przestrzennej szkoły polskiej i francuskiej w wymiarze zapewnienia uczniom poczucia prywatności? Opierając się na założeniach paradygmatu interpretatywnego przyjęto interakcjonistyczny, indywidualistyczny sposób uprawiania analiz edukacyjnych, eksponujący potrzebę badania szkolnych kontekstów procesów nauczania i wychowania. Dominującą metodologiczną formułą postępowania dla tak zdefiniowanych badań są najczęściej studia przypadków (case studies) nakierowane na metaforyczną percepcję kultury, studia materiałów wizualnych, przestrzennego układu miejsc pracy, etc. W literaturze niemieckiej znane jako portrety szkoły (school portraits). Wykorzystaną strategię empiryczną dokładniej określić można jako metodę etnograficzną (wykorzystującą doświadczenia fotoetnografii),mieszczącą się w nurcie etnografii edukacji. Badanie właściwe prowadzono w roku szkolnym 2004/2005. Wykonano badanie ankietowe (Francja N=332, Polska N=348),64 wywiady z uczniami w obu populacjach, dopełniane obserwacjami 92 lekcji w liceum francuskim oraz 114 godzin lekcyjnych w szkole polskiej. Wykorzystano również wywiad grupowy oraz wywiad z interpretacją fotogramów (zdjęć przestrzeni obu szkół). Inspiracja do podjęcia badań wiązała się z potrzebą studiów nad zaniedbanymi kategoriami pedagogicznymi, do których nadal należą przestrzeń i czas.