{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "30 srebrników. Donos w dziejach nowych i dawnych",
  "subtitle": null,
  "slug": "30-srebrnikow-donos-w-dziejach-nowych-i-dawnych",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/karol-sauerland/30-srebrnikow-donos-w-dziejach-nowych-i-dawnych",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/karol-sauerland/30-srebrnikow-donos-w-dziejach-nowych-i-dawnych.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/karol-sauerland/30-srebrnikow-donos-w-dziejach-nowych-i-dawnych.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Karol Sauerland",
      "slug": "karol-sauerland",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/karol-sauerland"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": null,
  "first_published": "2013-04-19",
  "genres": [],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/oficyna-naukowa/karol-sauerland/30-srebrnikow-donos-w-dziejach-nowych-i-dawnych_978-83-7737-059-9-ae3c614b.jpg?v=2026-08-24%2021%3A32%3A31",
  "description": "Książka 30 srebrników jest obszernym studium zjawiska donosu. Autor przeprowadza porównawczą analizę instytucji wspierających donosicielstwo w dwóch systemach totalitarnych: w Trzeciej Rzeszy i w Związku Radzieckim oraz w krajach radzieckiej strefy wpływów. Szczególnie obfite i dobrze przeanalizowane są przykłady z Polski - w polskim wydaniu potraktowane szerzej niż w wydaniu niemieckim. Autor docieka istotnych motywacji oraz kulturowych i społecznych przesłanek donosicielstwa. Analizuje związki pomiędzy współczesna sceną publiczną z dominującymi na niej mediami a nowymi formami donosu; rozważa wreszcie związki pomiędzy instytucją donosu a mediami i kulturą masową. Kolejne uwagi dotyczą polityki sterowania donosami: Zbieranie wszystkich możliwych informacji - włącznie z plotką i pogłoską itd.- stwarza efekt wszechwiedzy służb. Mówi o ukrytych forma donosu - w literaturze, nauce. Zjawisko donosu wiąże z władzą słowa pisanego. Omawia formy donoszenia (donos anonimowy, pogłoska, recenzja), oraz pojęcia szpiega i kolaboranta. Przywołuje znane koncepcje M. Foucault o totalnym obserwowaniu i kontrolowaniu jako cechach społeczeństwa nowożytnego i nowożytnych systemów władzy. Sauerland zarysowuje też niedługą stosunkowo historię poszanowania sfery prywatności, którą donos zawsze narusza. Książkę kończy ciekawe nawiązanie do biblijnej historii Judasza (jego samobójstwa), która wiąże się z ogólny problemem osądzenia i zadośćuczynienia za donosicielstwo w licznych formach, jakie wykształciły czasy totalitaryzmu. Rozliczanie donosicieli uważa Sauerland za rzecz ważną i formułuje bardzo interesująca krytykę polityki, jakiej w tej kwestii bronił Adam Michnik - wybaczenie, którego domaga się Michnik, jest godnym propagowania aktem indywidualnym, lecz ujawnienie prawdy i ukaranie jest ważnym i koniecznym aktem społecznym, bez którego nie ma praworządnej demokracji.",
  "editions": [
    {
      "title": "30 srebrników. Donos w dziejach nowych i dawnych",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/karol-sauerland/30-srebrnikow-donos-w-dziejach-nowych-i-dawnych/9788377370599",
      "publisher": "Oficyna Naukowa",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "978-83-7737-059-9",
      "pages": 256,
      "published": "2013-04-19",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/oficyna-naukowa/karol-sauerland/30-srebrnikow-donos-w-dziejach-nowych-i-dawnych_978-83-7737-059-9-ae3c614b.jpg?v=2026-08-24%2021%3A32%3A31"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}