System finansów muzułmańskich jest mało znany w Polsce. Liczba publikacji na ten temat dostępna na rynku jest znikoma. Nowoczesne modele bankowości konwencjonalnej zmieniają się bardzo dynamicznie i dopasowują do oczekiwań swoich klientów, a założenia tej bankowości są powszechnie znane. Częścią globalnego systemu finansowego jest bankowość muzułmańska, rozumiana nie jako bankowość funkcjonująca tylko w krajach muzułmańskich, lecz jako system instytucjonalny o specyficznych cechach, odróżniających go od bankowości konwencjonalnej. W sytuacji, w której na świecie żyje prawie 1,5 mld wyznawców islamu, niedopatrzeniem byłoby nie zwrócenie uwagi na ich oczekiwania i potrzeby finansowe, mając na uwadze przede wszystkim wartość oraz przepływy kapitałów, w krajach muzułmańskich. Wart uwagi jest fakt, że banki klasyczne stopniowo coraz bardziej starają się, w ramach swoich oddziałów, oferować klientom muzułmańskim produkty, które dostosowane są do zasad prawa szari'atu. Należy jednak pamiętać, że również w państwach, w których islam stanowi religię dominującą (z wyjątkiem Iranu),bankowość muzułmańska ma póki co znaczenie marginalne. Banki muzułmańskie są otwarte na wszystkie społeczności i coraz częściej zdarza się, że z tych banków na przykład w krajach europejskich korzystają klienci inni niż muzułmanie. Pytania badawcze, które postawili sobie autorzy tej publikacji są następujące: co stanowi specyfikę finansów i bankowości muzułmańskiej, jaki wpływ ma otoczenie kulturowe, w tym religijne, na funkcjonowanie banków, jaka jest dynamika rozwoju sektora bankowego, w jaki sposób prawo szari'atu reguluje stosunki finansowe, jaki jest instytucjonalny system bankowości muzułmańskiej, jakie produkty finansowe są oferowane, jak zarządza się ryzykiem w bankowości muzułmańskiej, czy i dlaczego bankowość muzułmańska jest odporna na kryzys, czy w Polsce mogą się rozwijać usługi bankowości muzułmańskiej. Autorzy podjęli próbę wykazania, że mocne podstawy etyki biznesu, otwartość na różne grupy klientów, odporność na kryzysy, wprowadzane reformy oraz wysoka dynamika rozwoju powodują, iż znaczenie i udział bankowości muzułmańskiej w rynku będzie rósł w skali globalnej. Autorzy zastosowali różne podejścia od strony dyscyplin naukowych do analizy problematyki bankowości muzułmańskiej, tj. religioznawstwo, historię i socjologię gospodarki, zarządzanie i finanse. Pozwoliło to na głębsze uchwycenie podstawowych zależności i różnic, specyfiki i aplikacyjnych rozwiązań zastosowanych w tej bankowości. Wykorzystano wiele metod badawczych, w tym analizę literatury głównie zagranicznej (w tym autorów muzułmańskich),analizę statystyczną, studia przypadków oraz desk research. Wykorzystano także dorobek prac magisterskich i licencjackich napisanych w latach 2010-2012 w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie pod kierunkiem autorów. Polska gospodarka stale rozwija kontakty gospodarcze z krajami muzułmańskimi, w kraju pojawiają się też emigranci. Polskie banki prowadzą rozliczenia międzybankowe z bankami muzułmańskimi. Przedsiębiorstwa słabo znające specyfikę kulturową i gospodarczą kraju kontrahenta, które działały w warunkach ryzyka, zaczynają działać w warunkach niepewności, gdyż nie mają dostatecznej wiedzy o rynku muzułmańskim. W efekcie nie są w stanie oszacować ryzyka związanego z zawieraniem i rozliczaniem umów opartych na zasadach obowiązujących w kraju kontrahenta. Potrzeba zgromadzenia wiedzy, szczególnie o systemie finansowym krajów muzułmańskich, wydaje się tu oczywista. Publikacja ta wypełnia lukę na polskim rynku wydawniczym w obszarze bankowości muzułmańskiej. Mamy nadzieję, że będzie ona przydatna dla studentów i doktorantów oraz praktyków gospodarczych, w tym bankowców, mających kontakty z tym sektorem bankowym. W pracy zastosowano uproszczoną transkrypcję nazw i terminów arabskich opartą na zasadach polskiej ortografii, zgodną z zasadami przyjętymi w encyklopediach PWN oraz w Nazewnictwie geograficznym świata. Nazwy własne utrwalone w języku polskim, bądź oficjalnie przyjęte, pozostały bez zmian (np. Koran, a nie Kuran). Od rzeczownika islam przyjmuje się za Słownikiem języka polskiego, formę przymiotnikową muzułmański, a nie islamski. Cytaty z Koranu pochodzą z tłumaczenia Józefa Bielawskiego (PIW, Warszawa 1986). Używany w pracy termin " muzułmański produkt finansowy" oznacza produkt zaliczany do operacji aktywnych, pasywnych lub pośredniczących, występujący na rynku bankowym lub kapitałowym, skonstruowany na zasadach prawa szari'atu. Pojęcie kredyt nie jest poprawne w stosunku do działalności banków muzułmańskich, właściwe jest używanie dla działalności podobnej do kredytu nazwy: finansowanie przedsięwzięcia (przedsiębiorstwa lub gospodarstwa domowego). Często w literaturze dla uproszczenia używany jest jednak termin kredyt. Pojęcie lokat bezodsetkowych oznacza przyjmowanie przez banki środków finansowych od klientów bez jakiejkolwiek zapłaty za przechowywany kapitał lub ich przyjmowanie w celu dalszego zainwestowania i podzielenia się zyskiem z inwestycji. Pojęcie standaryzacji używane często w finansach muzułmańskich oznacza dostosowanie muzułmańskich produktów finansowych do międzynarodowych regulacji i wymogów standaryzacyjnych; szczególnie dotyczy to dostosowania do rekomendacji wydawanych przez Międzynarodowy Komitet Nadzoru Bankowego w Bazylei.
Kołczan KsiążekStrona głównaZałóż kontoZaloguj się