{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Trzecie kłamstwo",
  "subtitle": null,
  "slug": "trzecie-klamstwo",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/kazimierz-orlos/trzecie-klamstwo",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/kazimierz-orlos/trzecie-klamstwo.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/kazimierz-orlos/trzecie-klamstwo.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Kazimierz Orłoś",
      "slug": "kazimierz-orlos",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/kazimierz-orlos"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": null,
  "first_published": "2022-01-01",
  "genres": [
    {
      "code": "FBA",
      "heading": "Współczesna proza literacka"
    }
  ],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/literackie/kazimierz-orlos/trzecie-klamstwo_978-83-0807-638-5.webp?v=2026-08-17%2018%3A56%3A28",
  "description": "Akcja Trzeciego kłamstwa rozgrywa się w latach 60., podczas rządów Władysława Gomułki (towarzysza Wiesława). Bohaterowie powieści – inżynierowie, robotnicy, dyrektorzy, partyjni i bezpartyjni pracownicy priorytetowej budowy zapory i elektrowni na Sanie, w Bieszczadach (chociaż nazwy miejscowości autor zmienił) – pozornie żyją w normalnym świecie. Są między nimi cynicy, cwaniacy, oportuniści. Ale są także ludzie przeciwstawiający się złu – demaskujący kłamstwa propagandy, walczący z nieuczciwością. Zaledwie po to, aby, jak mówi jeden z bohaterów, móc spojrzeć bez wstydu w lustro. Autor zwraca także uwagę na społeczną niesprawiedliwość: na złe warunki życia robotników, wycieńczającą pracę pracy czy plagę pijaństwa. „ Ciemny lud” traktowany był przez urzędników jako grupa gorszej kategorii, co jaskrawo kontrastowało z obowiązującą w PRL-u tezą o „ dyktaturze proletariatu” i rządach robotników i chłopów. W 1973 roku Kazimierz Orłoś w proteście przeciwko zatrzymaniu przez cenzurę w kraju wydania powieści Cudowna melina opublikował ją w Instytucie Literackim Jerzego Giedroycia we Francji. W rezultacie poniósł surowe konsekwencje: wyrzucono go z pracy, był pod stałą „ opieką” SB, a na jego nazwisko przez kilkanaście lat obowiązywał zapis cenzury. Nad swoją drugą powieścią, Trzecim kłamstwem (także wydanym później w Instytucie Literackim), Orłoś pracował w warunkach konspiracyjnych i opisał to w nocie odautorskiej zamieszczonej w obecnym, poprawionym wydaniu. Można powiedzieć, że każda władza autorytarna boi się prawdy i rządzi za pomocą kłamstw narzucanych społeczeństwu przez propagandę. Tym samym Trzecie kłamstwo nabiera dziś szczególnej aktualności. Jako powieść przypominająca i ostrzegająca.",
  "editions": [
    {
      "title": "Trzecie kłamstwo",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/kazimierz-orlos/trzecie-klamstwo/9788308076385",
      "publisher": "Literackie",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "978-83-0807-638-5",
      "pages": 360,
      "published": "2022-01-01",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/literackie/kazimierz-orlos/trzecie-klamstwo_978-83-0807-638-5.webp?v=2026-08-17%2018%3A56%3A28"
    },
    {
      "title": "Trzecie kłamstwo",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/kazimierz-orlos/trzecie-klamstwo/9788308077917",
      "publisher": "Wydawnictwo Literackie",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "ebook",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "978-83-0807-791-7",
      "pages": null,
      "published": null,
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/wydawnictwo-literackie/kazimierz-orlos/trzecie-klamstwo_978-83-0807-791-7.jpg?v=2026-03-31%2021%3A37%3A37"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}