W drugim tomie Państwa średniego autorzy kontynuują rozważania na temat Polski w formie esejów – bardziej przystępnej – choć opatrzonej aparatem naukowym. Poruszane tematy krążą wokół tych samych wyzwań co w tomie pierwszym, jednak ich perspektywa jest trochę inna. Zaczynają od „ problemu niemieckiego” i niełatwych relacji Polski z naszym zachodnim sąsiadem. Poruszają temat elit i uniwersytetów, żeby następnie przejść do wyzwań demograficznych. Niezwykle istotna ekonomia została opisana w dwóch esejach, a szeroko rozumiana tematyka bezpieczeństwa narodowego i militarnego jest prezentowana w prawie połowie tekstów. Eseje mają charakter „ opisu z natury”, z elementami recept na poradzenie sobie z otaczającą rzeczywistością.
