Żelary

Zbiór powiązanych ze sobą opowiadań – opublikowanych w 2001 roku przez 82-letnią pisarkę, o której wcześniej mało kto słyszał – który przez dwa lata utrzymywał się w czołówce ogłaszanego przez czeski dziennik „ Lidové noviny” rankingu najlepszych publikacji, ukazał się w ponad 60 tysiącach egzemplarzy i przyniósł autorce nagrodę państwową. Bohaterowie tych opowiadań są literacko przetworzonymi portretami osób, z którymi autorka zetknęła się, kiedy po ukończeniu studiów rozpoczęła pracę w szkole na zapadłej beskidzkiej wsi. Akcja Żelar rozgrywa się na przestrzeni kilkudziesięciu lat w pierwszej połowie XX wieku. Losy mieszkańców górskiej wioski ukazane są w sposób naturalistyczny, a jednocześnie poetycki, choć daleki od sentymentalizmu. Łączy je jeden wspólny motyw: miłość. Legátová przypomina, że żaden ludzki czyn nie poddaje się jednoznacznym ocenom – zbrodnia może się narodzić z najszlachetniejszych pobudek, a dobre uczynki miewają tragiczne skutki.