Kram z piosenkami. Obrazki śpiewające

Publikowane w niniejszym tomie teksty piosenek dzielą się na dwie części. Trzon główny książki stanowią piosenki (w pełnym brzmieniu) ze scenariusza Kramu z chwilą rozpoczęcia prób w Teatrze Wojska Polskiego w Łodzi w 1949 roku przez Leona Schillera, bez wprowadzonych później skrótów i zmian okolicznościowych do tej inscenizacji. Teksty pochodzą z zachowanych egzemplarzy roboczych asystentów reżysera (słuchaczy Wydziału Reżyserskiego PWST, podczas gdy aktorami byli dyplomanci Wydziału Aktorskiego),którzy notowali jego zamysły inscenizacyjne, uwagi i wskazówki rzucane w czasie prób. Za podstawę przyjmujemy szczegółowo opracowany egzemplarz Irmy Czaykowskiej, której notki zachowują charakterystyczny,„ Schillerowski” sposób mówienia (Biblioteka IS PAN, Zbiory specjalne). Egzemplarz drugiego asystenta, Jerzego Uklei, egzemplarz inspicjenta, Rudolfa Ratschki z notatkami lakonicznymi, lecz rzeczowymi oraz zespół raportów z prób i z przedstawień (Zbiory IS PAN) - to materiał pomocniczy. Wskazówki inscenizacyjne, niejednakowo szczegółowe dla różnych partii widowiska, zamieszczone we Wstępie, pochodzą z tych samych źródeł. Teksty poszczególnych piosenek ustalono na podstawie także i innych „ obrazków śpiewających” Leona Schillera: Bandurka czyli Pochwała dawnej wesołości - Obrazki śpiewające z różnych czasów z teki L. S.(Muzeum Teatralne); Jedzie żołnierz od Torunia(Zbiory IS PAN); Kram z piosenkami-Obrazki śpiewające z teki L. S.- egzemplarz przygotowany dla Teatru Polskiego w Warszawiew 1950r.(Zbiory IS PAN); Kram z piosenkami - Obrazki śpiewające z teki L. S.-z odręczna adnotacją Leona Schillera „ Lingen” - Zbiór piosenek spisanych przez autora po powrocie do kraju w 1946r.(Zbiory IS PAN). W drugiej części tomu, w Aneksie, pomieszczono teksty piosenek z prapremiery Kramu w Lingen w 1945 r., które następnie nie weszły do łódzkiej inscenizacji. Pierwotnie Schiller zamierzał objąć je programem, ale następnie zrezygnował; pochodzenie ich odnotował w programie widowiska („ Łódź Teatralna” 1948-1949 nr 13/31/). Pochodzenie piosenek interpretowanych w Lingen, do których brak informacji Schillera, wskazał Jan Sadownik z Instytutu Sztuki PAN (Pracownia Folkloru).