Arcanum. Encyklika papieża Leona XIII o małżeństwie chrześcijańskim

Jedna z pierwszych encyklik Leona XIII, podpisana 10 lutego 1880 r. Papież Leon XIII rozpoczął Arcanum od przypomnienia historii małżeństwa, ustanowionej w Starym Testamencie, kiedy Bóg stworzył mężczyznę i kobietę: „ Wspomnimy tu o znanych wszystkim i niewątpliwych rzeczach; gdy Bóg w szóstym dniu stworzenia uczynił człowieka z mułu ziemi i tchnął w jego oblicze tchnienie żywota, postanowił dać mu towarzyszkę, którą wywiódł w cudowny sposób podczas snu męża z jego boku; tym sposobem postanowił Bóg w swej pieczołowitości, żeby ta para małżonków stała się naturalnym początkiem wszystkich ludzi”. Papież naucza, że skoro życie rodzinne jest zalążkiem społeczeństwa, a małżeństwo jego podstawą, zdrowy stan społeczeństwa obywatelskiego, tak samo jak religijnego, zależy od nienaruszalności kontraktu małżeńskiego. Ustanowiony przez Boga kontrakt małżeński, który początkowo miał dwie cechy – jedność i nierozerwalność, z biegiem czasu uległ zepsuciu przez ludzką słabość i samowolę; poligamia zniszczyła jego jedność, a rozwód – jego nierozerwalność. Dlatego od kiedy Chrystus ustanowił swój Kościół, ten zawsze głosił jedność i nierozerwalność małżeństwa, prawa i obowiązki męża, żony i dzieci. Utrzymywał również, że skoro naturalna umowa małżeńska została podniesiona do godności sakramentu, te dwa elementy są odtąd jednym i tym samym, tak że nie może istnieć umowa małżeńska między chrześcijanami, która nie byłaby sakramentem. Stąd, uznając prawo władzy cywilnej do regulowania spraw cywilnych i konsekwencji małżeństwa, Kościół zawsze rościł sobie wyłączną władzę nad kontraktem małżeńskim i jego istotami, ponieważ jest on sakramentem. Encyklika pokazuje w świetle historii, że przez wieki Kościół sprawował władzę, a władza cywilna uznawała tę władzę. Lecz ludzka słabość i samowola poniechały chrześcijańskiej dyscypliny w życiu rodzinnym; władcy cywilni zaczęli wypierać się władzy Kościoła nad węzłem małżeńskim. Encyklika wskazuje na konsekwencje tego odstępstwa w postaci rozpadu życia rodzinnego i jego negatywnych skutków dla całego społeczeństwa. W rezultacie to Kościół katolicki, utwierdzając swoją władzę nad umową małżeńską, okazuje się nie wrogiem, lecz najlepszym przyjacielem władzy świeckiej i strażnikiem społeczeństwa obywatelskiego.