Ten tom poświęcony jest głównie malarstwu impresjonistycznemu i postimpresjonistycznemu. Twórcy tacy jak Manet, Monet, Renoir, Degas, Pissarro początkowo niezrozumiali i wyśmiewani stali się z czasem jednymi z najbardziej lubianych i znanych artystów w dziejach sztuki. Ich pogodne, pełne jasnych barw malarstwo wzbudza nieodmiennie zachwyt widzów, podobnie jak obrazy włoskich macchaioli, Seurata. Zaczynają się pojawiać tendencje zwiastujące narodziny awangardy widoczne w sztuce Cezanne’a, van Gogha, Gauguina. Obok rozwija się sztuka secesyjna, której dekoracyjna, wygięta linia zauważalna już w twórczości Toulouse-Lautreca, w pełni dochodzi do głosu w obrazach Muncha, Klimta, w architekturze Gaudiego, Wagnera, Horty, van de Veldego. Spis treści: 1. IMPRESJONIZM - Salon odrzuconych - Manet i dziedzictwo naturalizmu - Grupa impresjonistów - Impresjonizm jako zjawisko międzynarodowe - Urbanistyka i architektura w drugiej połowie XIX wieku 2. POSTIMPRESJONIZM - Toulouse-Lautrec i światła Paryża - Pointylizm - Cezanne i przemyślana forma - Gauguin i van Gogh, prekursorzy awangardy - Nurt symbolizmu w Europie 3. SZTUKA WŁOSKA OD ZJEDNOCZENIA PAŃSTWA DO KOŃCA XIX STULECIA - Szkoła neapolitańska - Macchiaioli - Sztuka północnej Italii - od malarstwa rodzajowego do scapigliatury - Dywizjonizm w malarstwie włoskim - Architektura i sprawa stylu narodowego 4. W STRONĘ NOWOCZESNOŚCI - SECESJA - Narodziny nowego stylu - Styl Liberty we Włoszech
