Wołyń. Historia pewnego filmu

" Album „ Wołyń, historia pewnego filmu” to nie tylko próba pokazania filmu „ Wołyń” Wojtka Smarzowskiego, to także opowieść o Kresach. Książka składa się dwóch części. Pierwsza, „ Introdukcja”, opowiada o naszej Kresowej przeszłości, o Rzeczpospolitej Obojga Narodów, o etnicznym tyglu, w którym mieszają się różne religie i narody. Jest opowieścią o wciąż mitologizowanej naszej kresowej przeszłości, gdzie wyobrażenia zderzone są z rzeczywistością. Przypomina ważne dla tej historii postacie i wydarzenia. Książka jest przede wszystkim albumem, przedstawiamy więc w niej ogromną ilość unikalnych zdjęć miejsc i mieszkańców „ naszych wschodnich terenów”. Nie zawsze była to historia „ wygodna”, zarówno dla nas, jak i innych mieszkańców tych ziem. Druga część, zatytułowana po prostu „ Historia pewnego filmu”, jest opowieścią tworzoną w oparciu o obraz Smarzowskiego. Idziemy wraz ze scenariuszem, widzimy niesamowite filmowe kadry i uzupełniamy je fragmentami scenariusza i historycznymi uwagami. „ Kresowian zabito dwukrotnie, raz przez ciosy siekierą, drugi raz przez przemilczenie. A ta druga śmierć jest gorsza od tej pierwszej.” – pisał Jan Zaleski. Zarówno album „ Wołyń, historia pewnego filmu”, jak i film Wojtka Smarzowskiego próbuje owo milczenie przerwać. Może wreszcie Kresowe historie przestaną być „ nieme” i na stałe zagoszczą w historycznej świadomości Polaków. Na koniec zacytujmy Józefa Ignacego Kraszewskiego: „ Dziś bez wczoraj jest bardzo krótkie – krótsze niż dziś bez jutra”. Oby nasze dziś i jutro miało zawsze swoje pełne wczoraj."