Indywidualizm i jego krytycy. Współczesne spory między liberałami, komunitarianami i feministkami na temat podmiotu, wspólnoty i płci

W książce tej badam ideę indywidualizmu, przedstawiając jej genezę i współczesne uwikłania polityczne, traktując ją jako filozoficzny motyw szeroko pojętych ruchów emancypacyjnych, których celem było (i nadal jest) uwolnienie jednostki z form zależności i represji politycznych. Analizuję tu dzieje pewnego sporu dotyczącego podmiotu i wspólnoty politycznej toczonego między liberałami i neokonserwatystami. Do sporu tego dodaję niezwykle zróżnicowany w swej genezie i nowatorski punkt widzenia feministek. Ich filozofia, rodzaj doświadczenia, punkty odniesienia i racje są mało znane w Polsce, a - jak sądzę - niezwykle poszerzają naszą perspektywę polityczną i moralną. Wbrew wielu krytykom jestem przekonana, że idea indywidualizmu zachowała wagę i aktualność, choć niewątpliwie pewne jej filozoficzne komponenty domagają się rewizji, a pewne tezy - odrzucenia. Zmiany te nie wykraczają jednak poza teoretyczny projekt i praktykę, w obrębie której funkcjonuje indywidualizm. Próbuję pokazać, że jest to idea otwarta i - mimo wewnętrznych antynomii i zewnętrznych krytyk, a może właśnie dzięki nim - stale się modyfikująca i uwalniająca kolejne obszary ludzkiej podmiotowości i aktywności spod presji tradycyjnych, holistycznych i totalizujących zależności. Proces ten ciągle trwa, tak jak trwa artykulacja różnych stanowisk zaangażowanych w jego przebieg lub jego powstrzymanie. Nie sądzę więc, by podmiot się zdekonstruował, tak jak nie dostrzegam pogrzebów " obywateli", wspólnot czy śmierci filozofii. Nie martwią mnie też różne aspekty " odczarowanego świata", unieważnienie " wspólnotowych języków", skarlenie dyskursów czy nawet " karnawalizacja kultury". Cieszy mnie różnorodność wyłaniająca się spod stopniowego zanikania obszarów opresji, represji i wykluczenia, zwłaszcza jeśli dotyczy to kobiet. Płacimy oczywiście za te wszystkie zmiany pewną cenę. Jest ona jednak - per saldo - adekwatna. I wiedzą o tym nie tylko zwolennicy i obrońcy indywidualistycznego ładu, lecz również jego przeciwnicy, którzy krytykując " odczarowany" świat i ubolewając nad nim, swobodnie korzystają z dóbr i wolności, jakie indywidualizm przyniósł i ciągle przynosi społeczeństwom liberalnych demokracji Zachodu