Opozycja antykomunistyczna w krajach bloku wschodniego w latach 1945-1989

Należy się zgodzie z autorami wstępu co do tego. że mimo licznych trudności badania nad opozycją w państwach bloku wschodniego, zespalające przedstawicieli rożnych dyscyplin wchodzących w skład nauk humanistycznych i soołecznych, winny być prowadzone i pogłębiane. Pozwalają one bowiem na pełniejsze zrozumienie mechanizmów politycznych charakterystycznych dla komunistycznych systemów politycznych oraz na wydobycie zachodzących między nimi różnic. Pojawia się bowiem pokusa, by wszystkie te systemy wrzucać do jednego worka, czemu sprzyja tożsamość ich zasad ustrojowych i podobieństwo rozwiązań instytucjonalnych. Nie ulega jednak wątpliwości, że siła społecznego oporu przeciwko komunizmowi nie była jednakowa i przybierała różnorodne formy organizacyjne Różne też były - co nieczęsto się podkreśla - reakcje władz komunistycznych (zwraca na to uwagę w licznych opracowaniach Herbert Kitschelt. wyróżniając komunizm autorytarno-biurokratyczny. patrymonialny i oparty ria porozumieniu narodowym, przy czym jedną z podstaw tego rozumienia jest polityka wobec opozycji). Ukazanie tych różnic stanowi, w moim przekonaniu, główną zaletę recenzowanej pracy i jej wkład w pogłębianie wiedzy o funkcjonowaniu komunistycznych systemów politycznych. Z recenzji prof. dr. hab. Andrzeja Antoszewskiego