Autor pragnie odpowiedzieć na pytanie, jak myśliciele konserwatywni traktowali w XIX stuleciu problem niepodległości i jakie były ich poglądy na sprawę narodową. Podstawowy dylemat myśli konserwatywnej w kraju pozbawionym wolności polegał bowiem na opozycji pomiędzy wartościami uniwersalnymi, ponadnarodowymi, wokół których skupia się zawsze konserwatywne myślenie, a sprawą narodową, niepodległością jako celem i rewolucją narodową lub społeczno-narodową jako jednym ze środków prowadzących do tego celu. Poczynając od Józefa Kalasantego Szaniawskiego, poprzez m. in. działaczy z kręgu Hotelu Lambert, Towarzystwo Rolnicze, Zmartwychwstańców, a na Stańczykach kończąc Marcin Król ukazuje kolejne próby rozwiązania tego zasadniczego dylematu.
