{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Mord w Jedwabnem",
  "subtitle": null,
  "slug": "mord-w-jedwabnem",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/marek-jan-chodakiewicz/mord-w-jedwabnem",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/marek-jan-chodakiewicz/mord-w-jedwabnem.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/marek-jan-chodakiewicz/mord-w-jedwabnem.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Marek Jan Chodakiewicz",
      "slug": "marek-jan-chodakiewicz",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/marek-jan-chodakiewicz"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": null,
  "first_published": "2012-01-01",
  "genres": [],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/arkadiusz-wingert/marek-jan-chodakiewicz/mord-w-jedwabnem_978-83-6068-239-5-34899096.jpg?v=2026-09-01%2005%3A45%3A40",
  "description": "Najbardziej popularną wersję masakry w Jedwabnym, pełną kontrowersyjnych stwierdzeń i rozległych implikacji, napisał Jan Tomasz Gross. Autor dowodził, że morderstwo żydowskich obywateli Jedwabnego miało charakter spontanicznego pogromu dokonanego przez polskie „ społeczeństwo”, podczas gdy Niemcy stali z boku w roli biernych obserwatorów. Wykluczył natomiast możliwość sterroryzowania niektórych polskich sprawców do wzięcia udziału w antysemickiej akcji. Gross ponadto stwierdził, że tuż po tym jak „ ukonstytuowały się”, władze miasta, składające się z „ radnych miejskich”, ukartowały one tę masakrę. Tym samym zasugerował istnienie spisku polskich lokalnych władz w Jedwabnem. W swojej książce autor przekonywał również o równorzędności w wymiarze decyzyjnym pomiędzy nazistami a polskim burmistrzem i jego „ radą miejską”, gdyż „ jakieś porozumienie między Niemcami a bezpośrednimi organizatorami jedwabieńskiego mordu, czyli zarządem miasta, musiało zostać zawarte.” Swoimi wynurzeniami na ten temat sprawił również, że czytelnik odniósł silne przeświadczenia, że z masakry nie ocalał nikt. Gross podkreślił, że z Sowietami nigdy nie kolaborowała nawet minimalna część społeczności żydowskiej w Jedwabnem, a Żydzi w rzeczywistości byli głównymi ofiarami komunistów. Zasugerował ponadto, że sytuacja w miasteczku po powrocie Armii Czerwonej w 1945 roku miała niewielki, jeśli w ogóle jakikolwiek, wpływ na późniejszy proces domniemanych sprawców mordu w 1949 roku. Odrzucił nawet prawdopodobieństwo wpływu stalinowskich technik przesłuchań na treść „ zeznań” oskarżonych. Gross jednocześnie pominął omówienie ogólnego kontekstu Holokaustu. Ostatecznie zaproponował raczej aprioryczne traktowanie zeznań ocalałych, aniżeli ich krytykę (co z pewnością stanowi unikalny postulat metodologiczny). Niniejsza praca koryguje pierwotną relację Jana Tomasza Grossa. Celem naszym jest ponowne przebadanie historii masakry w Jedwabnem, skonfrontowanie dowodów z głęboko zakorzenionymi antypolskimi uprzedzeniami, które dotykają kręgi intelektualne Ameryki oraz powtórne uruchomienie procesu żydowsko-polskiego pojednania, które klęska naukowa Sąsiadów unieruchomiła w martwym punkcie.",
  "editions": [
    {
      "title": "Mord w Jedwabnem",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/marek-jan-chodakiewicz/mord-w-jedwabnem/9788360682395",
      "publisher": "Arkadiusz Wingert",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "978-83-6068-239-5",
      "pages": 280,
      "published": "2012-01-01",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/arkadiusz-wingert/marek-jan-chodakiewicz/mord-w-jedwabnem_978-83-6068-239-5-34899096.jpg?v=2026-09-01%2005%3A45%3A40"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}