{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Engram",
  "subtitle": null,
  "slug": "engram",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/maria-towianska-michalska/engram",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/maria-towianska-michalska/engram.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/maria-towianska-michalska/engram.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Maria Towiańska-Michalska",
      "slug": "maria-towianska-michalska",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/maria-towianska-michalska"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": null,
  "first_published": "2015-01-01",
  "genres": [],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/forma/maria-towianska-michalska/engram_978-83-6497-440-3-3a600deb.jpg?v=2026-09-02%2012%3A53%3A24",
  "description": "Czy pamięć ocala? Jeśli odchodzą ludzie, rozsypują się rzeczy, znikają miasta, czego wymagać od pamięci? A przecież to ona bywa silniejsza niż rozpad, któremu podlega wszystko. Że na krótko, na błysk – rozświetlający mrok i bezmiar czasu? Tak, pamięć to ocalenie chwilowe, kruche, ale w swej delikatności uporczywe i dotkliwe, aż do żywego. A przez to tak ważne dla relacji z życiem. Maria Towiańska-Michalska przywraca swą pamięcią świat umarły. Łuniniec na Polesiu, w którym spędziła dzieciństwo i wczesną młodość. To czas II Rzeczpospolitej, utrwalony w historycznym micie – często sielankowym, jako Raj Utracony. Ale pamięć Towiańskiej-Michalskiej, choć ocala tego świata cząstkę prawie nieznaną, nie jest pamięcią sielankową. Nie tylko dlatego, że wpisany jest w nią dramat wojny i utraty rodzinnego domu. Również dlatego, że to pamięć o ludziach – takich, jakimi byli. Czuła, lecz i gorzka. Zrodzone z niej obrazy są pełne melancholii, ale też wyraźne, kreślone bez sentymentalnego retuszu. Towiańska-Michalska ma zresztą pamięć sensualną; widzi kolory, czuje smaki i zapachy, a dla rzeczy – przedmiotów codzienności – bywa równie wrażliwym świadkiem, co dla ludzi. Jej późne pamiętniki są też jednak zapisem wzruszeń i emocji, które ujawnia z „ przedwojenną” elegancją, dowcipem oraz wstrzemięźliwością, ale też bez taryfy ulgowej dla nich i siebie. Co czyni z przytaczanych przez nią, fascynujących niekiedy detali impresyjne, bogate i uniwersalne literacko tableau. Dokument przeszłości utraconej raz na zawsze, lecz właśnie przez to ocalonej, zastygłej na zawsze w błysku tego, co minione. Artur Daniel Liskowacki",
  "editions": [
    {
      "title": "Engram",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/maria-towianska-michalska/engram/9788364974403",
      "publisher": "Forma",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "978-83-6497-440-3",
      "pages": 218,
      "published": "2015-01-01",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/forma/maria-towianska-michalska/engram_978-83-6497-440-3-3a600deb.jpg?v=2026-09-02%2012%3A53%3A24"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}