{
  "type": "edition",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "W cieniu starcia totalitaryzmów. Losy Górnoślązaków w XX wieku",
  "subtitle": null,
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/mateusz-paszenda/w-cieniu-starcia-totalitaryzmow-losy-gornoslazakow-w-xx-wieku/9788389789754",
  "publisher": "Pomost",
  "publisher_series": [],
  "translators": [],
  "medium": "paper",
  "duration_seconds": null,
  "narrators": [],
  "illustrators": [],
  "cover_artists": [],
  "isbn": "978-83-8978-975-4",
  "pages": 392,
  "published": "2025-05-22",
  "language": "pl_PL",
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/pomost/mateusz-paszenda/w-cieniu-starcia-totalitaryzmow-losy-gornoslazakow-w-xx-wieku_978-83-8978-975-4-0c47091c.jpg?v=2026-09-06%2010%3A52%3A08",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/mateusz-paszenda/w-cieniu-starcia-totalitaryzmow-losy-gornoslazakow-w-xx-wieku/9788389789754.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/mateusz-paszenda/w-cieniu-starcia-totalitaryzmow-losy-gornoslazakow-w-xx-wieku/9788389789754.md",
  "binding": "Softcover",
  "description": "Publikacja ukazuje się w roku, w którym przypada 80. rocznica „ Tragedii Górnośląskiej” oraz 80. rocznica zakończenia II wojny światowej. W dobie dzisiejszego społeczeństwa informacyjnego z pewnością wielu z dzisiejszych Górnoślązaków słyszało gdzieś sformułowanie: „ Tragedia Górnośląska”, jednakże czy każdy z nas potrafi zdefiniować, czym była owa tragedia? Górny Śląsk już od wieków był przedmiotem terytorialnego sporu pomiędzy państwami i mocarstwami, które w związku z tą walką używały również adekwatnej dla siebie terminologii – gdy chciano podkreślić związek swojego kraju z tym obszarem lub kiedy podkreślano na użytek polityczny jego odrębność. Zjawisko to zaczęło przybierać na sile wraz z powstawaniem pierwszych państw narodowych, kiedy w XIX w. zaczął się rodzić duch narodowy. Pierwsza połowa XX w. była dla Górnego Śląska czasem niezwykle burzliwym. Ludność autochtoniczna musiała pogodzić się z faktem masowego poboru podczas Wielkiej Wojny oraz późniejszym podziałem ich dotychczasowego terytorium pomiędzy nowe państwa. Po okresie dwudziestolecia międzywojennego na ziemiach między innymi Europy środkowo-wschodniej podczas II wojny światowej doszło do starcia dwóch totalitaryzmów w postaci niemieckiego nazizmu i rosyjskiego, internacjonalistycznego komunizmu. Główne cele operacyjne ofensywy styczniowej 1945 r. zadecydowały, że Górny Śląsk został zdobyty przez jednostki 1. Frontu Ukraińskiego, który starł się na tym terenie z Wehrmachtem, a konkretnie z 17. Armią z Grupy Armii „ Środek”. To właśnie działania od 12 stycznia 1945 r. i to, co miało miejsce później, powinny być rozumiane jako Tragedia Górnośląska. Nie były to tylko wywózki oraz krwawe walki o każdą piędź ziemi, ale wszystko to, co wiązało się z obecnością żołnierzy Armii Czerwonej na tych terenach. Nie chodzi tylko o jednostki liniowe, ale również o tzw. „ triofiejne otriady”, NKWD i późniejsze komendantury wojenne. Na tym jeszcze nie koniec -później tę władzę od Sowietów przejęli ulepieni na sowiecką modłę Polacy, którzy gorliwie wypełniali wolę moskiewskiej linii partyjnej. To, co miało miejsce na tych terenach, należy przedstawiać w możliwie szerokim ujęciu problemowym – poza walkami wojsk dochodziło tutaj bowiem do mordów, gwałtów, grabieży, wywózek sprzętu, deportacji Górnoślązaków do ZSRS, dzikich wypędzeń etnicznych Niemców i Górnoślązaków oraz tych, którzy przynależeli do I i II kategorii Volkslisty, osadzania w komunistycznych obozach na terenie Polski i obozach NKWD, szykan administracyjnych, walki z „ niemczyzną” i szeregiem innych wydarzeń i zjawisk. Tego wszystkiego czasami nie da się nazwać inaczej niż bestialstwem. W mojej ocenie właśnie ten dramatyczny proceder, jaki miał miejsce w pierwszej połowie 1945 r., powinien być klasyfikowany jako „ Tragedia Górnośląska”.",
  "book": {
    "title": "W cieniu starcia totalitaryzmów. Losy Górnoślązaków w XX wieku",
    "slug": "w-cieniu-starcia-totalitaryzmow-losy-gornoslazakow-w-xx-wieku",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/mateusz-paszenda/w-cieniu-starcia-totalitaryzmow-losy-gornoslazakow-w-xx-wieku"
  },
  "authors": [
    {
      "name": "Mateusz Paszenda",
      "slug": "mateusz-paszenda",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/mateusz-paszenda"
    }
  ]
}