{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Próby",
  "subtitle": null,
  "slug": "proby",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/michel-de-montaigne/proby",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/michel-de-montaigne/proby.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/michel-de-montaigne/proby.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Michel de Montaigne",
      "slug": "michel-de-montaigne",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/michel-de-montaigne"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": "Essais",
  "original_language": "fr",
  "first_published": "2004-01-01",
  "genres": [
    {
      "code": "DNB",
      "heading": "Biografie"
    },
    {
      "code": "DNL",
      "heading": "Eseistyka literacka"
    },
    {
      "code": "FB",
      "heading": "Proza literacka"
    },
    {
      "code": "FBC",
      "heading": "Klasyka literatury pięknej"
    },
    {
      "code": "J",
      "heading": "Społeczeństwo i nauki społeczne"
    },
    {
      "code": "QD",
      "heading": "Filozofia"
    },
    {
      "code": "QR",
      "heading": "Religie i wierzenia"
    },
    {
      "code": "QRM",
      "heading": "Chrześcijaństwo"
    },
    {
      "code": "VX",
      "heading": "Umysł, ciało, duch"
    }
  ],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/vis-a-vis-etiuda/michel-de-montaigne/proby_978-83-7998-397-1-085321b6.jpg?v=2026-08-26%2019%3A34%3A07",
  "description": "Michel de Montaigne (1533-92) - francuski myśliciel, filozof, humanista, pisarz, polityk (był przez dwie kadencje burmistrzem Bordeaux), autor Prób (francuski tytuł: Essais - wyd 1580). Pisał to swoje dzieło życia w zasadzie dla przyjemności. Trudno w tym wypadku mówić o jakimś filozoficznym systemie. Zresztą absolutnie nie o ogólną teorię Montaigneowi chodziło lecz raczej o sztukę życia, o konkret i o z życia wzięty racjonalizm, połączony ze zdroworozsądkowym sceptycyzmem. Zajmował się faktami dotyczącymi życia człowieka, przy czym zycie było dla niego najwyższym dobrem - to nawiązanie do epikureizmu. Jak pisze W. Tatrkiewicz Właściwością poglądów Montaignea było: że oparte były na obserwacji i zdrowym rozsądku, nie na spekulacji pojęciowej, tradycji filozoficznej i metodach uczonych. Że zajmował się wyłącznie sprawami doczesnymi i ludzkimi (to był jego humanizm). Że zadania filozofii rozumiał nie teoretycznie, lecz praktycznie: chciał by była sztuką życia. Że założeniem jego było: przyjemnie żyć to jest jedyne dobro (to był jego epikureizm). Że nie należy zagłębiać się w niepewne i niewydajne spory teoretyczne (to był jego sceptycyzm). Że przyroda jest wzorem dla człowieka i jego sztuki życia (to był jego naturalizm). Że ostateczną miarą prawdy jest rozum (to był jego racjonalizm). Że różne prawdy i prawa są tylko rzeczą zwyczaju (to był jego relatywizm). Ta niezmierna pochwała życia, ta radość którą Próby emanują spowdowały, że już za życia autora miały kilka wydań, ale też i to że w nieco późniejszych czasach kontrreformacji trafiły na Indeks Ksiąg Zakazanych",
  "editions": [
    {
      "title": "Próby",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/michel-de-montaigne/proby/9788379983971",
      "publisher": "Vis-a-Vis Etiuda",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "978-83-7998-397-1",
      "pages": 1184,
      "published": "2022-11-02",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/vis-a-vis-etiuda/michel-de-montaigne/proby_978-83-7998-397-1-085321b6.jpg?v=2026-08-26%2019%3A34%3A07"
    },
    {
      "title": "Próby",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/michel-de-montaigne/proby/8373894748",
      "publisher": "Zielona Sowa",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "8-373-89474-8",
      "pages": 841,
      "published": "2004-01-01",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/zielona-sowa/michel-de-montaigne/proby_8-373-89474-8-a6233bbd.jpg?v=2026-09-06%2021%3A13%3A13"
    }
  ],
  "other_languages": [
    {
      "title": "Essais",
      "language": "de_DE",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/michel-de-montaigne/de/essais"
    },
    {
      "title": "Δοκίμια",
      "language": "el_GR",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/michel-de-montaigne/el/dokimia"
    },
    {
      "title": "The Complete Essays",
      "language": "en_GB",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/michel-de-montaigne/en/the-complete-essays"
    },
    {
      "title": "Ensayos III",
      "language": "es_AR",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/michel-de-montaigne/es/ensayos-iii"
    },
    {
      "title": "Essais",
      "language": "fr_FR",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/michel-de-montaigne/fr/essais"
    },
    {
      "title": "Saggi",
      "language": "it_IT",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/michel-de-montaigne/it/saggi"
    },
    {
      "title": "Ensaios, vol. I",
      "language": "pt_PT",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/montaigne/pt/ensaios-vol-i"
    }
  ],
  "characters": [],
  "chapters": []
}