{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Sarajewskie Marlboro",
  "subtitle": null,
  "slug": "sarajewskie-marlboro",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/miljenko-jergovic/sarajewskie-marlboro",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/miljenko-jergovic/sarajewskie-marlboro.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/miljenko-jergovic/sarajewskie-marlboro.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Miljenko Jergović",
      "slug": "miljenko-jergovic",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/miljenko-jergovic"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": null,
  "first_published": "2020-06-17",
  "genres": [],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/wydawnictwo-akademickie-sedno/miljenko-jergovic/sarajewskie-marlboro_978-83-7963-088-2-5795b6a8.jpg?v=2026-09-04%2011%3A03%3A09",
  "description": "Zbiór „ Sarajevski Marlboro” ukazał się w 1994 roku, w trzecim roku oblężenia Sarajewa. Książka od razu otrzymała najważniejszą nagrodę literacką dla prozy (im. Ksavera Šandora Gjalskiego) i wkrótce została przełożona na kilka języków, a Jergović stawał się coraz bardziej znany w Europie. Mieszkał już wówczas w Zagrzebiu, debiutował jednak w Bośni kilka lat wcześniej (1988) tomikiem poezji „ Opservatorija Varšava” i przed „ Marlboro” wydał jeszcze parę zbiorów poezji. Tytułowy wiersz tego tomu, „ Obserwatorium Warszawa”, opowiada o pogodnym zmierzchu ostatniego dnia sierpnia 1939 roku i profesorze astronomii, który cieszy się z warunków odpowiednich do badań. Wiersz ma podtytuł „ Nie czekając na barbarzyńców”. Myślę, że tak jak profesor astronomii Jergović nie czekał na barbarzyńców, ale się ich spodziewał. Tym czekaniem-nieczekaniem i jakąś zapowiedzią kończy się pierwsze opowiadanie (jedyne w części pierwszej) „ Sarajewskiego Marlboro”. Mówi ono o wycieczce (i taki ma tytuł) z matką i kończy się tym, co zobaczył, kiedy nocą wracali do miasta: „ niebo czerwone jak płonący dach nad światłami Sarajewa”. Druga część, „ Rekonstrukcja wydarzeń”, to 27 krótkich opowiadań z oblężonego, ostrzeliwanego i rażonego ogniem miasta. Ale pisarza interesuje tu nie sama wojna, tylko życie ludzi i ich losy w tej wojnie. Każde opowiadanie pokazuje jeden konkret, jeden szczegół, w którym zawiera się los człowieka. Tym, co u Jergovicia i w tych opowiadaniach, i w następnych książkach jest najistotniejsze, to relacja z codzienności, wyczucie osobności Sarajewa, wrażliwość, a przede wszystkim zrozumienie wielonarodowego miasta, o czym autor mówi przekonująco, ale bez deklaracji i ideologii. W opowiadaniu List, który do przyjaciela Bośniaka pisze czarnoskóry absolwent sarajewskiej uczelni, to on mówi o praktycznej, codziennej stronie tej wielokulturowości, której nie znalazł nigdzie indziej. Jest w tej książce także humor, niekiedy ironia, ale przede wszystkim głęboki smutek człowieka świadomego nieodwracalności wojennego spustoszenia, które jednych wygnało z kraju, innych zmieniło, zmusiło do samotności, w różny sposób okaleczyło albo pozbawiło życia. Ostatnia część, „ Who will be the fitness”, zawierająca – tak jak część pierwsza – tylko jedno opowiadanie zatytułowane „ Biblioteka”, mówi o domowych bibliotekach, o książkach, z którymi się dojrzewało, które się pamięta, do których się wraca, i tych, po które nie sięgnie się nigdy, o nieoddanych właścicielom, niepodarowanych, o wszystkich domowych bibliotekach, które strawił ogień – albo ten, na którym ludzie gotowali jedzenie i który dawał im ciepło, albo największy, symboliczny, który strawił sarajewską bibliotekę. Ostatnie zdanie pierwszej prozatorskiej książki Jergovicia brzmi tak: „ Jako płomień wszystkich płomieni i ogień wszystkich ogni, jako ostateczny mityczny proch i popiół zapamiętany będzie los sarajewskiej biblioteki uniwersyteckiej, sławnej Vjećnicy, której książki płonęły cały dzień i noc. Poprzedziły to huk i eksplozja, dokładnie rok temu. Może tego samego dnia i miesiąca, kiedy to czytasz. Pogłaskaj delikatnie swoje książki, cudzoziemcze, i pomyśl, że są prochem”. Ogień zaczął i ogień kończy tę książkę.",
  "editions": [
    {
      "title": "Sarajewskie Marlboro",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/miljenko-jergovic/sarajewskie-marlboro/9788379630882",
      "publisher": "Wydawnictwo Akademickie SEDNO",
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "978-83-7963-088-2",
      "pages": 128,
      "published": "2020-06-17",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/wydawnictwo-akademickie-sedno/miljenko-jergovic/sarajewskie-marlboro_978-83-7963-088-2-5795b6a8.jpg?v=2026-09-04%2011%3A03%3A09"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}