Nad Odrą i Bałtykiem. Myśl zachodnia: ludzie − koncepcje − realizacja do 1989 r.

W tomie studiów znalazły się 43 artykuły naukowe dotyczące zagadnienia polskiej myśli zachodniej: jej genezy,głównych twórców i propagatorów, koncepcji promowanych przez polskie nurty polityczne w XX w. oraz jej recepcji przez władze PRL. * * * Pojęcie „ polska myśl zachodnia" nie jest jednoznaczne. Możemy jednak w ogólnym rozumieniu przyjąć, że myśl zachodnia jest teoretycznym założeniem i praktycznym wskazaniem dla działań ukierunkowanych na uzyskanie terytoriów położonych nad Odrą i Bałtykiem. Tak rozumiana idea stanowiła rewitalizację piastowskiej koncepcji terytorialnej państwa polskiego. Myśl zachodnia miała uzasadnienie nie tylko geopolityczne, ale również społeczne, gospodarcze i kulturowe. Polskie zainteresowania orientacją zachodnią sięga XIX w. [...] Ideazachodnia pozostawała niezmiennym fundamentem programu Narodowej Demokracji. Program zachodni szybko znalazł również swoich animatorów w innychnurtach polskiej myśli politycznej: od ludowego po komunistyczny [...]. Po zakończeniu II wojny światowej program zachodni stał się nie tylkonajważniejszym składnikiem racji stanu, ale również czynnikiem (nie tylkopropagandowym i ideologicznym) legitymizującym istnienie Polski Ludowej, jejpryncypiów ustrojowych i sojuszu z ZSRS. Dorobek na tym polu trudnokwestionować i lekceważyć, pomimo rozlicznych zwrotów w naszej historii ipanujących w nauce polskiej trendów. Ze Wstępu