{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Ostatnie myśli (sen nie przyjdzie)",
  "subtitle": null,
  "slug": "ostatnie-mysli-sen-nie-przyjdzie",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/pawel-orzel/ostatnie-mysli-sen-nie-przyjdzie",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/pawel-orzel/ostatnie-mysli-sen-nie-przyjdzie.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/pawel-orzel/ostatnie-mysli-sen-nie-przyjdzie.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Paweł Orzeł",
      "slug": "pawel-orzel",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/pawel-orzel"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": null,
  "first_published": "2011-01-01",
  "genres": [],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/forma/pawel-orzel/ostatnie-mysli-sen-nie-przyjdzie_978-83-6088-122-4-8e60c1b1.jpg?v=2026-09-01%2015%3A40%3A58",
  "description": "Utwór Ostatnie myśli można nazwać powieścią genezyjską. Chodzi jednak o co innego niż w romantycznej „ Genezis z Ducha”. Genezis u Pawła Orła nie jest z ducha, lecz jak najbardziej z ciała, z materii czy – najlepiej – z przejawów istnienia dostępnych zmysłom człowieka. Są to właściwie miniprzejawy, zaledwie rozpoznawalne, trudne do zidentyfikowania, ujawniające w organizmie człowieka życie, czyli ruch. W dodatku w takich zwielokrotnieniach, w takiej ich ilości, że człowieka można utożsamić z całym wszechświatem. Świadomość istnienia czegoś takiego nie może nie rewolucjonizować myślenia o człowieku, konsekwencje antropologiczne takiego myślenia w języku intelektualnym może nie dałyby się zmieścić. Prezentacja Ostatnich myśli dokonuje się od początku w języku, który wolno byłoby kojarzyć z poetyckim językiem potoczności życiowej (jego charakterystycznym narzędziem jest antropomorfizacja),wspomaganym coraz intensywniej aluzjami do wszystkich innych sztuk, ze sztukami wizualnymi i dźwiękowymi na czele. W rezultacie forma ekfrazy staje się dominująca w narracji. Genezyjska powieść staje się tym samym powieścią w pewnym sensie ekfratyczną. U dyplomowanego historyka sztuki to nie może dziwić. Nawiasowy wariant tytułu lub podtytułu (sen nie przyjdzie) może oznaczać różności, na przykład przewrotną aluzję do formuły „ śmierci nie ma” lub znaczenie dosłowne „ sen nie przyjdzie”, bo on trwa, żyjemy w śnie, w naszej najbardziej potrzebnej poznawczości. Powieść Pawła Orła jest przemyślana i wymyślna, wyrazista w swojej artystycznej oryginalności. Henryk Bereza, Warszawa, lato 2011",
  "editions": [
    {
      "title": "Ostatnie myśli (sen nie przyjdzie)",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/pawel-orzel/ostatnie-mysli-sen-nie-przyjdzie/9788360881224",
      "publisher": "Forma",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "978-83-6088-122-4",
      "pages": 136,
      "published": "2011-01-01",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/forma/pawel-orzel/ostatnie-mysli-sen-nie-przyjdzie_978-83-6088-122-4-8e60c1b1.jpg?v=2026-09-01%2015%3A40%3A58"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}