# Ostatnie myśli (sen nie przyjdzie)

Canonical: https://www.kolczanksiazek.pl/pawel-orzel/ostatnie-mysli-sen-nie-przyjdzie

Wersja JSON (te same dane): https://www.kolczanksiazek.pl/pawel-orzel/ostatnie-mysli-sen-nie-przyjdzie.json

![Ostatnie myśli (sen nie przyjdzie)](https://quivercdn.com/covers/forma/pawel-orzel/ostatnie-mysli-sen-nie-przyjdzie_978-83-6088-122-4-8e60c1b1.jpg?v=2026-09-01%2015%3A40%3A58)

- Autorzy: [Paweł Orzeł](https://www.kolczanksiazek.pl/pawel-orzel)
- Język: pl_PL
- Data wydania: 2011-01-01

## Opis

Utwór Ostatnie myśli można nazwać powieścią genezyjską. Chodzi jednak o co innego niż w romantycznej „ Genezis z Ducha”. Genezis u Pawła Orła nie jest z ducha, lecz jak najbardziej z ciała, z materii czy – najlepiej – z przejawów istnienia dostępnych zmysłom człowieka. Są to właściwie miniprzejawy, zaledwie rozpoznawalne, trudne do zidentyfikowania, ujawniające w organizmie człowieka życie, czyli ruch. W dodatku w takich zwielokrotnieniach, w takiej ich ilości, że człowieka można utożsamić z całym wszechświatem. Świadomość istnienia czegoś takiego nie może nie rewolucjonizować myślenia o człowieku, konsekwencje antropologiczne takiego myślenia w języku intelektualnym może nie dałyby się zmieścić. Prezentacja Ostatnich myśli dokonuje się od początku w języku, który wolno byłoby kojarzyć z poetyckim językiem potoczności życiowej (jego charakterystycznym narzędziem jest antropomorfizacja),wspomaganym coraz intensywniej aluzjami do wszystkich innych sztuk, ze sztukami wizualnymi i dźwiękowymi na czele. W rezultacie forma ekfrazy staje się dominująca w narracji. Genezyjska powieść staje się tym samym powieścią w pewnym sensie ekfratyczną. U dyplomowanego historyka sztuki to nie może dziwić. Nawiasowy wariant tytułu lub podtytułu (sen nie przyjdzie) może oznaczać różności, na przykład przewrotną aluzję do formuły „ śmierci nie ma” lub znaczenie dosłowne „ sen nie przyjdzie”, bo on trwa, żyjemy w śnie, w naszej najbardziej potrzebnej poznawczości. Powieść Pawła Orła jest przemyślana i wymyślna, wyrazista w swojej artystycznej oryginalności. Henryk Bereza, Warszawa, lato 2011

## Wydania

### Ostatnie myśli (sen nie przyjdzie)

- Wydawnictwo: Forma
- ISBN: 978-83-6088-122-4
- Liczba stron: 136
- Data wydania: 2011-01-01
- Język: pl_PL