# Krzyżyk niespodziany. Czas Goralenvolk

Canonical: https://www.kolczanksiazek.pl/pawel-smolenski/krzyzyk-niespodziany-czas-goralenvolk

![Krzyżyk niespodziany. Czas Goralenvolk](https://quivercdn.com/covers/czarne/pawel-smolenski/krzyzyk-niespodziany-czas-goralenvolk_978-83-8396-151-4-07154098.jpg?v=2026-08-25%2020%3A41%3A20)

- Autorzy: [Paweł Smoleński](https://www.kolczanksiazek.pl/pawel-smolenski), [Bartłomiej Kuraś](https://www.kolczanksiazek.pl/bartlomiej-kuras)
- Język: pl_PL
- Data wydania: 2022-05-10

## Opis

Wacuś ściskał dłoń Hansa Franka, gdy przez Tatry ruszali pierwsi kurierzy. Wacuś Krzeptowski chluby nazwisku nie przyniósł i skończył marnie, a jego kuzyn Józef Ujek Krzeptowski poświęcał życie, by hańbę z nazwiska zmazać. O pierwszym chętnie by zapomniano i pamiętano tylko o drugim. Witkiewicz, Chałubiński, Zaruski, Przerwa-Tetmajer i inni stworzyli wizję Tatr i Podhala jako pięknego zakątka zamieszkanego przez ludzi szlachetnych, swoiste plemię nieskażone cywilizacją. Niemieccy naukowcy również twierdzili, że podtatrzański lud jest nadzwyczajny, a wręcz że górale to w istocie Germanie rozpuszczeni w słowiańskim żywiole - Goralenvolk. Kenkarty z literą G przyjęło około dwudziestu procent ludności Podhala. Ci, którzy tak zrobili, wierzyli w wielkie Niemcy albo obietnicę lepszego traktowania, inni brali, bo brali wszyscy w wiosce. Niektórym góralska kenkarta nie przeszkadzała w działalności konspiracyjnej: ukrywali Żydów i tatrzańskich kurierów, sami nosili bibułę albo chodzili z meldunkami na słowacką stronę. Do dziś na Podhalu trudno o jednoznaczną opinię o ideologach i przywódcach Goralenvolku. Wstyd naznaczył jednak nazwiska wielkich rodów. Jest jak niechciany spadek, który mimo wszystko trzeba przyjąć. A przecież góral honorowy, dumny, wierny ojczyźnie i tatrzański rozbójnik, zdrajca i kolaborant to awers i rewers tej samej monety. Ale krzyżyk niespodziany to jednak nie to samo co hakenkreuz. Pozostaje tylko za Antonim Krohem powtórzyć: Wszystko to było cholernie nieproste. I o tym jest ta książka. Gdy się tylko nieco uchyli tę wierzchnią warstwę cepeliowskich emblematów i uprzedzeń, ukazuje się świat po szekspirowsku pogmatwanej historii. A przecież skoro nasi poeci już dawno ustalili, że Podhale to matecznik arcypolskości, i to przekonanie krzepnie od ponad wieku, to problemy Podhala chyba też wypada uznać za arcypolskie. W każdym razie zgodzili się z tym Bartłomiej Kuraś i Paweł Smoleński. To znaczy z tym, że wielki charakter górali (a więc Polaków w ogóle) nie wyklucza małości (polskiej, w końcu patrzymy tu jak w lustro), a ta nie unieważnia całkiem mitów, które pielęgnujemy. Łukasz Grzymisławski, Magazyn Książki

## Wydania

### Krzyżyk niespodziany. Czas Goralenvolk

- Wydawnictwo: czarne
- ISBN: 978-83-8396-151-4
- Liczba stron: 160
- Data wydania: 2025-06-27
- Język: pl_PL

### Krzyżyk niespodziany. Czas Goralenvolk

- Wydawnictwo: czarne
- ISBN: 978-83-8191-468-0
- Liczba stron: 160
- Data wydania: 2022-05-10
- Język: pl_PL