Wstep Rozdział 1. Kosmologia - nauka specyficzna metodologicznie 1.1. Ogólna charakterystyka kosmologii 1.2. Swoistosc metodologiczna kosmologii współczesnej 1.2.1. Przedmiot kosmologii 1.2.2. Ograniczenia obserwacyjne kosmologii 1.3. Kosmologia nauka interdyscyplinarna Rozdział 2. Modele w nauce a modele kosmologiczne 2.1. Modele naukowe w ogólnosci 2.2. Funkcje modeli naukowych 2.2.1. Róznorodnosc funkcji modeli 2.2.2. Modele w funkcji eksploracyjnej 2.2.3. Modele w funkcji posredniczacej 2.2.4. Teorie i modele naukowe według Basa van Fraassena 2.3. Modele kosmologiczne Rozdział 3. Standardowy model kosmologiczny 3.1. Budowa SMK 3.2. Status metodologiczny SMK 3.3. Krzywizna - najprostszy sposób wyjscia poza paradygmat SMK 3.4. Czynniki teoretyczny i empiryczny w SMK 3.5. Rola czynnika empirycznego i teoretycznego w kontekscie odkrycia przyspieszajacej ekspansji Wszechswiata 3.6. SMK jako efektywna teoria Wszechswiata Rozdział 4. Ontologiczne aspekty standardowego modelu kosmologicznego 4.1. Ogólna charakterystyka debaty realizm - antyrealizm 4.2. Modele w kosmologii 4.3. Implikacje ontologiczne SMK 4.3.1. Wszechswiat zalezny od modelu SMK (model-dependent realism) 4.3.2. SMK maszyna nomologiczna w rozumieniu Nancy Cartwright Rozdział 5. Studium przypadku idei Wszechswiata przyspieszajacego 5.1. Dynamiczna natura nauki, jej determinanty i sposoby opisu 5.2. Modele rekonstrukcji zmian w nauce 5.3. Metodologiczny charakter dazenia do prawdy w rozwijajacej sie nauce 5.4. Filozofia nauki Nancy Cartwright jako epistemiczny układ pojeciowy dla badania statusu SMK 5.5. Emergencja Wszechswiata dynamicznego w schemacie pojeciowym Nancy Cartwright 5.5.1. Wszechswiat dynamiczny 5.5.2. Dynamiczny Wszechswiat przyspieszajacy 5.6. Podsumowanie Rozdział 6. Wyjasnianie w nauce i kosmologii 6.1. Spór o wyjasniajacy charakter nauki 6.2. Typologie wyjasnien w naukach przyrodniczych 6.3. Wyjasnianie przez prawa 6.4. Wyjasnianie kauzalne 6.5. Wyjasnianie jako rozumienie 6.6. Funkcja wyjasniajaca SMK Rozdział 7. Próba rekonstrukcji kosmologii obserwacyjnej w metodologii bayesowskiej 7.1. Załozenia wyjasniania w podejsciu bayesowskim 7.2. Teorie formułowania i uzasadniania hipotez naukowych – indukcjonizm i antyindukcjonizm 7.3. Metodologia bayesowska 7.4. Bayesowska (współczesna) definicja prawdopodobienstwa 7.5. Statystyczne metody selekcji modeli (kryteria informacyjne i metody bayesowskie) w praktyce badawczej kosmologii współczesnej 7.6. Wnioski metodologiczne Zakonczenie Summary Spis rysunków Spis tabel Bibliografia
