{
  "type": "edition",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Marsz śmierci w pamięci ewakuowanych więźniów Auschwitz",
  "subtitle": null,
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/piotr-cywinski/marsz-smierci-w-pamieci-ewakuowanych-wiezniow-auschwitz/9788377041314",
  "publisher": "Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau",
  "publisher_series": [],
  "translators": [],
  "medium": "paper",
  "duration_seconds": null,
  "narrators": [],
  "illustrators": [],
  "cover_artists": [],
  "isbn": "978-83-7704-131-4",
  "pages": 121,
  "published": "2016-01-01",
  "language": "pl_PL",
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/panstwowe-muzeum-auschwitz-birkenau/piotr-cywinski/marsz-smierci-w-pamieci-ewakuowanych-wiezniow-auschwitz_978-83-7704-131-4-1afc8c13.jpg?v=2026-09-03%2021%3A34%3A36",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/piotr-cywinski/marsz-smierci-w-pamieci-ewakuowanych-wiezniow-auschwitz/9788377041314.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/piotr-cywinski/marsz-smierci-w-pamieci-ewakuowanych-wiezniow-auschwitz/9788377041314.md",
  "binding": "Softcover",
  "description": "17 stycznia 1945 r. rozpoczęła się ostateczna ewakuacja więźniów niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz, którą objęto ok. 56 tysięcy więźniów. Z okazji rocznicy ukazała się książka „ Marsz Śmierci w pamięci ewakuowanych więźniów Auschwitz”. Jej autorem jest dyrektor Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau dr Piotr M. A. Cywiński. Główne trasy przemarszu kolumn ewakuacyjnych, liczące kilkadziesiąt kilometrów, prowadziły do Wodzisławia Śląskiego i Gliwic. Więźniowie, którzy przetrwali marsz — pomimo przenikliwego chłodu — zostali przewiezieni otwartymi wagonami kolejowymi między innymi przez Czechy i Morawy do obozów Mauthausen i Buchenwaldu. Wielu spośród tych, którzy przeżyli Marsze Śmierci, zginęło w obozach w głębi Rzeszy. „ Nie było jednego marszu ewakuacyjnego” – napisał we wstępie Piotr Cywiński. „ Każdy szedł poniekąd własną drogą, mierzył się z własnymi słabościami i przeszkodami, pokonywał swoje własne bariery, upadał i podnosił się. Albo i nie podnosił. Każdy więzień szedł swoją własną drogą katorgi ewakuacyjnej, którą po wojnie – ci, co przeżyli – nazwali mianem « Marszu Śmierci»” – czytamy Książka nie ma na celu ani odtwarzania geografii ewakuacji, ani jej logistyki. „ Jest ona bowiem w zamierzeniu nie tyle zbiorowym zapisem konkretnego marszu, ile próbą zrelacjonowania przeżyć tych, którzy – wyprowadzeni wreszcie z Auschwitz – poniekąd wbrew granicom ludzkiej wytrzymałości, przeżyli ową najcięższą z prób, w której gasnąca nadzieja była najbliższa ostatecznemu zwątpieniu, a życie ocierało się niemalże namacalnie o zbawienną śmierć” – czytamy we wstępie. „ O ile wspomnienia dotyczące pierwszych kilometrów między Auschwitz a pobliskimi Brzeszczami, czy nawet Pszczyną, obfitują w opisy ogólnych warunków marszu, rozmaitych faktów i zewnętrznych obserwacji, o tyle z biegiem kilometrów wspomnienia koncentrują się niemalże całkowicie na wewnętrznych odczuciach i na walce o własne życie. Stopniowe skrajne zawężenie percepcji i koncentracja na własnym przeżyciu staje się bodajże najdramatyczniejszym śladem realnych przeżyć maszerujących” – pisze Piotr Cywiński. Z obozu mieli być wyprowadzeni więźniowie zdolni do pracy. Jednak w kolumnach ewakuacyjnych znalazły się także osoby wycieńczone i chore oraz dzieci. Esesmani mordowali tych, którzy opadli z sił i nie byli w stanie kontynuować marszu, a także strzelali do uciekających. Na terenie Śląska Górnego i Opolskiego straciło życie około 3 tys. osób, natomiast w trakcie całej ewakuacji zginęło między 9 a 15 tys. więźniów Auschwitz.",
  "book": {
    "title": "Marsz śmierci w pamięci ewakuowanych więźniów Auschwitz",
    "slug": "marsz-smierci-w-pamieci-ewakuowanych-wiezniow-auschwitz",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/piotr-cywinski/marsz-smierci-w-pamieci-ewakuowanych-wiezniow-auschwitz"
  },
  "authors": [
    {
      "name": "Piotr Cywiński",
      "slug": "piotr-cywinski",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/piotr-cywinski"
    }
  ]
}