Uwarunkowania pracy nauczyciela w szkołach niepublicznych wyznaniowych i świeckich

Powstanie i rozwój szkół niepublicznych jest przejawem demokratyzacji i uspołecznienia oświaty w Polsce. Do 1989 roku znajdowały się one na marginesie polskiej oświaty. Zwolennicy tego rodzaju placówek od momentu ich powstania twierdzilii, że szkoły niepubliczne będą wnosić nową jakość do powszechnie krytykowanego obrazu polskiej szkoły. Przeciwnicy z kolei byli zdania, że odpłatność za naukę spowoduje powstanie nierówności społecznych, przez co naruszona zostanie jedna z podstawowych zasad demokracji. Do dzisiaj szkoły niepubliczne są postrzegane przez dużą część społeczeństwa jako elitarne. Jednak po kilkunastu latach istnienia weszły na stałe do polskiej oświaty i mogą być instytucjami wzorotwórczymi i swoistym laboratorium dla innych szkół. Choć obejmują jak dotąd niewielki procent uczniów, stały się nośnikiem ważnych eksperymentów i innowacji oświatowych. Aleksander Nalaskowski jest zdania, że stanowią one nie tylko obszar działalności edukacyjnej, lecz są także odpowiedzią na pytanie: jakie zmiany w obrębie oświaty są możliwe i oczekiwane. Bogactwo doświadczeń szkół społecznych (ich losy, sukcesy i porażki) to kopalnia wiedzy dla współczesnej pedagogiki.