{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Kołczan Książek",
    "language": "pl-PL",
    "url": "https://www.kolczanksiazek.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Normalnotorowe wagony silnikowe kolei polskich 1991-2013",
  "subtitle": null,
  "slug": "normalnotorowe-wagony-silnikowe-kolei-polskich-1991-2013",
  "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/robert-kroma/normalnotorowe-wagony-silnikowe-kolei-polskich-1991-2013",
  "json": "https://www.kolczanksiazek.pl/robert-kroma/normalnotorowe-wagony-silnikowe-kolei-polskich-1991-2013.json",
  "markdown": "https://www.kolczanksiazek.pl/robert-kroma/normalnotorowe-wagony-silnikowe-kolei-polskich-1991-2013.md",
  "authors": [
    {
      "name": "Robert Kroma",
      "slug": "robert-kroma",
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/robert-kroma"
    }
  ],
  "language": "pl_PL",
  "original_title": null,
  "original_language": null,
  "first_published": "2014-01-01",
  "genres": [],
  "series": [],
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/kolpress/robert-kroma/normalnotorowe-wagony-silnikowe-kolei-polskich-1991-2013_978-83-9332-526-4-caa7be97.jpg?v=2026-09-01%2023%3A46%3A30",
  "description": "Trzecia część monograficznej publikacji jest kontynuacją historii rozwoju konstrukcji wagonów silnikowych w Polsce. Opis zaczyna się w roku 1991, gdy po przemianach politycznych kończących okres PRL nastąpiło załamanie gospodarcze i drastyczny spadek przewozów kolejowych w Polsce. Zamknięto wiele funkcjonujących dotąd linii i zredukowano ilość połączeń na pozostałych. Pierwszy regionalny przewoźnik - Lubuska Kolej Regionalna (LKR),powstała w 1992 r. zakończyła swoją działalność po niespełna dwóch latach. Opracowany jeszcze w 1989 r. projekt wprowadzenia na polskie szlaki 220 autobusów szynowych produkcji ZNTK Poznań również nie doczekał się realizacji. W latach 1991-1996 wyprodukowano zaledwie 6 sztuk - po 3 w serii SA101 i SA102. Jeszcze gorzej zakończyły się próby wprowadzenia w Polsce kolei dużych prędkości. Przeprowadzone w 1994 r. testy zespołu ETR460, podczas których osiągnięto rekord prędkości wynoszący 250,1 km/h zwiastował szybkie wprowadzenie do eksploatacji składów Pendolino w Polsce. Niestety stało się inaczej. Pierwszy z 20 zakupionych składów ETR610, oznaczony u nas jako ED250 trafił do Polski dopiero w sierpniu 2013 r. Regularna komunikacja tymi zespołami przewidywana jest na przełom 2014 i 2015 r. Sytuację kolei zmieniło dopiero ubieganie się przez Polskę o przyjęcie w skład państw Unii Europejskiej (UE). Samorządy lokalne zobowiązane do inwestowania w tabor kolejowy zakupiły pierwsze po wielu latach autobusy szynowe. W ZNTK Poznań wyprodukowano 17 szynobusów serii Regio Tramp. Z raciborskiego Kolzamu wyjechało na polskie szlaki 12 autobusów szynowych serii Regio VAN. Prototyp autobusu szynowego o symbolu 214M (SA106) i nazwie Partner skonstruowała też nowo powstała bydgoska Pesa. Jako pierwsze wyruszyły na lokalne szlaki nowe pojazdy serii Partner: jednoczłonowe SA103, SA106 i SA135 oraz dwuczłonowe 218M: SA131, SA132, SA133 i SA134. Zaczęły powstawać pierwsze od dziesięcioleci nowe jednostki elektryczne. Pierwsza była Mazovia 13WE (EN95) dla warszawskiej WKD. Następny projekt - Acatus 15WE (ED59) otworzył nową erę w produkcji polskiego taboru na napięcie 3kV DC, ukoronowaną powstaniem dwóch rodzin zespołów trakcyjnych: Elf i Impuls - ten ostatni jest dziełem drugiego polskiego producenta taboru, powstałej w 2005 r. firmy Newag z Nowego Sącza. Przyszedł też czas na sukcesy eksportowe: seria szynobusów ATR220 Atribo bydgoskiej Pesy po podboju Włoch trafiła też na polskie szlaki jako SA136. Kolejnym hitem z Bydgoszczy jest Link - dwuczłonowy szynobus znany z torów czeskich, niemieckich i polskich (SA139).",
  "editions": [
    {
      "title": "Normalnotorowe wagony silnikowe kolei polskich 1991-2013",
      "subtitle": null,
      "url": "https://www.kolczanksiazek.pl/robert-kroma/normalnotorowe-wagony-silnikowe-kolei-polskich-1991-2013/9788393325264",
      "publisher": "Kolpress",
      "publisher_series": [],
      "translators": [],
      "medium": "paper",
      "duration_seconds": null,
      "narrators": [],
      "illustrators": [],
      "cover_artists": [],
      "isbn": "978-83-9332-526-4",
      "pages": 344,
      "published": "2014-01-01",
      "language": "pl_PL",
      "cover": "https://quivercdn.com/covers/kolpress/robert-kroma/normalnotorowe-wagony-silnikowe-kolei-polskich-1991-2013_978-83-9332-526-4-caa7be97.jpg?v=2026-09-01%2023%3A46%3A30"
    }
  ],
  "other_languages": [],
  "characters": [],
  "chapters": []
}